AB’den yeni göç atılımı: Geri gönderme merkezleri yasallaşacak mı?

Avrupa Birliği (AB), sistemsiz göçle çabada insan hakları ihlallerinin önünü açacağı gerekçesiyle eleştirilen üçüncü ülkelerde kurulacak “geri gönderme merkezlerini” yasallaştırmaya hazırlanıyor.

AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, 1 Aralık 2024’te devraldığı vazifesindeki birinci 100 günlük icraatları ortasında sıraladığı geri gönderme stratejisini 11 Mart’ta Avrupa Parlamentosu (AP) Genel Şurasında sundu.

Von der Leyen, stratejinin içeriğini birinci kere geçen yaz AP seçimlerinin akabinde ikinci 5 yıllık periyodunu garantilemesinden kısa müddet sonra üye ülkelere yazdığı mektupla açık etti.

2023’te İtalya ile Arnavutluk ortasında yapılan geri gönderme muahedesini örnek gösteren von der Leyen, üçüncü ülkelerde kurulacak tesisler üzere yenilikçi fikirlerin uygulanacağının sinyalini verdi.

RUANDA PLANINI HATIRLATTI

Bu yaklaşım, İngiltere’nin 2022’de dillendirdiği, ülkeye yasa dışı yollarla girip sığınma talebinde bulunanları, Ruanda’ya göndermesini öngören planı akıllara getirdi.

Von der Leyen’in, iltica hakkı ve ilgili garantilerin ihlali, keyfi gözaltı ve ferdî özgürlüklerin kısıtlanması üzere riskler taşıdığı gerekçesiyle kimi AB başkanları ve milletlerarası insan hakları kuruluşları tarafından eleştirilen “Ruanda planı” gibisi teklifi, geniş çapta takviye görmesiyle dikkat çekti.

Dün AP Genel Heyetinde sunulan yasa teklifi ise tüm bu örneklere yasal taban sağlanacağını gözler önüne serdi.

SÜRECİ HIZLANDIRMAYI AMAÇLIYOR

AB’de sığınma başvurusu reddedilenlerden sadece yüzde 20’sinin geri gönderilebildiğinin belirtildiği yasa teklifi, bu süreçleri hızlandırmayı ve daha tesirli hale getirmeyi amaçlıyor.

Konuyu üye ülkelerin yetki alanından çıkarıp AB ölçeğindeki düzenlemeye tabi tutmaya hazırlanan AB, geri dönüşleri hızlandırmak için bürokratik süreçleri kısaltmayı ve bir ülkenin çıkardığı hudut dışı kararını tüm üye ülkelerde geçerli kılmayı sağlamayı hedefliyor.

HERHANGİ BİR ÜLKEYE GÖNDEREBİLİRLER

Paketin en can alıcı ögesi ise son aylarda başta İtalya Başbakanı Giorgia Meloni olmak üzere sağ kanattan önderlerin, göçmenleri üçüncü ülkelerde oluşturulacak merkezlere gönderme fikrini yasal çerçeveye oturtması.

Von der Leyen’in teklifi yasalaşırsa sığınma başvurusu kabul edilmeyen göçmenler, sırf menşe ya da transit ülkelere değil AB’nin anlaştığı rastgele bir üçüncü ülkeye gönderilebilecek.

Komisyonun yasa teklifine katkıda bulunan kuruluşlardan Brüksel merkezli Göç Siyasetleri Enstitüsünün Yöneticisi Hanne Bierens, taslağın ardında seçmenlere geri dönüş konusunda daha sert ve daha tesirli olunacağı bildirisini vermek isteyen siyasi iradenin bulunduğunu belirtti.

Bierens, “Göç konusunda daha sert olmak isteyen siyasi duruşun, yasa tekliflerine hakikaten tesir edebildiğini görüyorsunuz.” dedi.