Birleşmiş Milletler’den Esad raporu: “Benzersiz kabahatler işlendi”

Birleşmiş Milletlerin (BM) Suriye’deki hataları araştıran Milletlerarası Tarafsız ve Bağımsız Suriye Mekanizması (IIIM) Başkanı Robert Petit, Suriye’de 8 Aralık 2024’te Esad rejiminin devrilmesi sonrası yaşananlar ve rejim devrinde işlenen kabahatlerle ilgili konuştu.

Ülkede hala bir geçiş süreci yaşandığının altını çizen Petit, “geçici hükümet yetkililerinin” çok faal olduğunu ve denetimi sağlamaya çalıştığını kaydetti.

21 Aralık 2024’te Suriye’ye ziyaret gerçekleştirdiklerini hatırlatan Petit, çok sayıda evrakın bulunduğu muhakkak bir alana eriştiklerini söyledi.

“KANITLAR HALA KAYBOLABİLİR”

Petit, “Çoğu yok edilmesine, çalınmasına ve kaybolmasına karşın hala orada inanılmaz sayıda bilginin olduğunu biliyoruz. Rejimin yıllarca tüm aygıtlarını kullanarak vahşet işlediğine dair çok sayıda ispat var. Hala ispatların kaybolabileceği çok kırılgan bir durum da mevcut.” diye konuştu.

Suriye’ye gidip çalışmalara başlayabilmeyi umut ettiklerini lisana getiren Petit, bunun için oradaki otoriterlerden müsaade beklediklerini kaydetti.

Petit, Suriye’de bu süreçte çok az durumun olağan olduğunu ve Esad rejimi sonrası süreksiz hükümet yetkililerinin çok sayıda zorlukla karşı karşıya bulunduğunu bildirdi.

“SURİYE’DE TAM BİR DOKUNULMAZLIK VARDI”

Petit, “Esad rejimi yıllarında, bu hataları işleyenler için yasal süreç başlatılmadı. Bu kabahatleri işleyenler için Suriye’de adalet yoktu. Tam bir dokunulmazlık vardı.” dedi.

Petit, kimin hangi cürümden ve hangi formatta hesap vermesi gerektiğine, soruşturmaların Milletlerarası Ceza Mahkemesi (UCM), karma mahkeme yahut lokal mahkemede yürütülmesi gerektiğine de Suriyelilerin karar vereceğine değindi.

Petit, “Bu cürümlerin temel mimarlarının açıkça sorumlu tutulması ve uygun halde yargılanması temelde kıymetli. Böylelikle gerçek ortaya çıkarılabilir ve uygun hesap verebilirlik sağlanabilir. Milletlerarası toplumun tamamı, Suriyelilerin liderlik edeceği ve kendilerinin karar vereceği bir süreci desteklemeli.” dedi.

“İŞLENEN HATALARIN TİPLERİ BENZERSİZDİ”

BM’nin çatışma sonrası ortamlarda çok fazla tecrübesi olduğunu aktaran Petit, “Suçların sayısı ve sistematik olarak işlendiği gerçek ve bu cürümlerin cinsleri kimi açılardan epey benzersizdi. Yalnızca sivillere karşı kimyasal silah kullanımını düşünebiliriz lakin hapishane sistemi de bunun bir kesimi.” sözünü kullandı.

GÖZALTI MERKEZLERİ VE İŞKENCE

Rejimin düşmesinden iki gün evvel yıllarca Suriyelilerin yasa dışı formda hapsedildiği, gözaltına alındığı, azaba uğradığı ve bu sistemin bir kesimi olan 100’den fazla gözaltı merkezini belgelendiren bir rapor hazırladıklarını söyleyen Petit, rejimin düşmesinden 3 hafta sonra gittiği Suriye’de, insanların çok fazla umutlu olduğunu gördüğünü bildirdi.

Petit, insanlarda birebir vakitte çok fazla endişe ve telaşın de olduğunu söyleyerek, milletlerarası toplum tarafından desteklenmeleri halinde umutlu olmak için çok fazla münasebetlerinin bulunduğunu kelamlarına ekledi.