Çin, Rusya ve İran’dan ortak davet: “Tek taraflı yaptırımlar kaldırılsın”

Çin Dışişleri Bakan Yardımcısı Ma Caoşu, Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergey Ryabkov ve İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, İran’ın nükleer füze programını ele almak üzere Çin’in başşehri Pekin’de üçlü toplantı gerçekleştirdi.

Diaoyutai Devlet Konukevi’ndeki görüşmenin akabinde üç ülke, 8 unsurluk ortak bildiri yayımladı.

“YASA DIŞI YAPTIRIMLAR KALDIRILMALI”

Çin, İran ve Rusya’nın nükleer bahisler ve ABD yaptırımlarının kaldırılmasına ait son durumu detaylı halde ele aldığı belirtilen bildiride, “Üç ülke, tüm yasa dışı ve tek taraflı yaptırımların kaldırılması gerektiğini vurguladı. Ayrıyeten karşılıklı hürmete dayalı diplomatik ve siyasi diyaloğun bu bahiste tek geçerli ve uygulanabilir yol olduğu bir kere daha söz edildi. İlgili tarafların, mevcut durumun temel nedenlerine odaklanarak yaptırım, baskı yahut güç kullanma tehdidinden kaçınması gerektiği belirtildi” tabirleri kullanıldı.

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin 2231 sayılı kararının değerine dikkat çekilen bildiride, “İlgili taraflar, durumu daha da gerginleştirecek adımlardan kaçınarak diplomatik uğraşlar için uygun bir ortam oluşturmalıdır” tabirlerine yer verildi.

İRAN’IN NÜKLEER PROGRAMI İÇİN BARIŞÇIL EMEL VURGUSU

Bildiride, üç ülkenin nükleer silahların yayılmasını tedbire sisteminin temel taşı olarak görülen Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Anlaşması’na (NPT) hürmet gösterilmesi gerektiği vurgulandı.

Çin ve Rusya’nın, İran’ın nükleer programının sadece barışçıl emellere yönelik olduğunu ve nükleer silah üretmeyi hedeflemediğini bir defa daha teyit etmesini memnuniyetle karşıladığı söz edildi.

Bildiride ayrıyeten, “İran’ın NPT ve Kapsamlı Güvenlik Mutabakatı çerçevesindeki yükümlülüklerine tam olarak uyma taahhüdü olumlu karşılanmaktadır” denildi.

“İRAN’IN HAKKINA HÜRMET GÖSTERİLMELİ”

Bildiride, İran’ın Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) ile iş birliğini sürdürme kararının desteklendiği belirtilerek, “Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Anlaşması’na (NPT) taraf bir ülke olarak barışçıl nükleer güç kullanma hakkına hürmet gösterilmelidir. Ayrıyeten tüm devletler, UAEA’nın tarafsız ve objektif çalışmalarını zayıflatacak adımlardan kaçınmalıdır” tabirleri kullanıldı.

TRUMP’IN İRAN’A MÜZAKERE TEHDİDİ

ABD Başkanı Donald Trump, geçtiğimiz hafta İran dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’e mektup gönderdiğini belirterek nükleer programa ait müzakere teklifinde bulunduğunu belirtmişti.

Trump, “Eğer İran müzakerelere girmezse onlar için çok makus olur. İran’ın nükleer silahları olmamalı. Öteki seçenekler de mevcut” tabirlerini kullanmıştı. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ise “tehdit” olduğu sürece ABD ile müzakere etmeyeceğini, İran’ın da ABD’nin görüşme “emirlerine” boyun eğmeyeceğini söylemişti.

İran, 2015 yılında ABD, Rusya, Çin, İngiltere, Fransa ve Almanya ile yaptığı mutabakatta memleketler arası yaptırımların kaldırılması karşılığında nükleer programını sınırlamayı kabul etmişti. Lakin Donald Trump, 2018 yılında birinci başkanlık devrinde muahededen çekilmişti.