Uzayda mahsur kalan astronotlar acı içinde dönebilir: “Bebek ayağı riski var”

ABD’li astronotlar Suni Williams ve Butch Wilmore, Boeing uzay araçlarının teknik meseleler yaşaması sebebiyle Haziran ayından bu yana Uluslararası Uzay İstasyonu’nda (ISS) mahsur kalmıştı.

Uzun süren bekleyişin akabinde, ikili ve öteki iki astronot, kendilerini Dünya’ya geri götürecek olan SpaceX Crew Dragon kapsülünün kapağını açtı.

NASA’ya nazaran, her şey planlandığı üzere giderse, astronotları taşıyan kapsül yaklaşık 17 saat süren bir seyahatin akabinde Türkiye saatiyle 00.00’da Florida’nın Körfez Kıyısı açıklarında suya iniş yapacak.

Ancak uzun müddet uzayda süzülmenin akabinde Suni ve Butch, dünyaya döndüklerinde biraz farklı görünebilir ve hissedebilirler. Bunlardan biri, epey rahatsız edici olabilen ve basitçe ‘bebek ayakları’ olarak bilinen bir durum.

BEBEK AYAĞI NEDİR?

Dünya’da yürürken, insanların ayak tabanları daima baskı ve sürtünmeye maruz kalır. Bu da ayak derisinin vakitle kalınlaşmasına sebep olur ve ayakları aşınmalara, rahatsızlıklara ve acıya karşı korur. Fakat uzayda yerçekimi olmadığı için, yürüyüş yapamayan astronotların ayak tabanları neredeyse hiç baskıya maruz kalmaz.

“DERİ YAVAŞ YAVAŞ DÖKÜLÜR”

Eski NASA astronotu Leroy Chiao, mevzuyla ilgili NewsNation Prime’a verdiği röportajda, “Altı ay ila bir yıl içinde ayaklarınızdaki kalın ve nasırlı deri yavaş yavaş dökülür” dedi. Sert derinin soyulmasının akabinde ayakların çoklukla yumuşak ve hassas kaldığını belirten Chiao, “Dünyaya döndüğünüzde adeta bebek ayaklarına sahip oluyorsunuz” tabirlerini kullandı.

Ayakların tekrar sertleşmesi ve dayanıklılık kazanması haftalar hatta aylar sürebilir. Bu süreçte yürümek rahatsız edici ve hatta acı verici olabilir.

Chiao ayrıyeten, “Denge sisteminiz bozulduğu için kendinizi mide bulantısı hissiyle birlikte biraz hasta üzere hissedebilirsiniz. Bana sorarsanız, grip olmuş üzere hissettiriyor ve olağan hissetmek birkaç hafta alıyor” tabirlerini kullandı.

Bir öbür eski NASA astronotu Terry Virts ise Dünya’ya ayak bastığında hissettiklerini “Gerçekten ağır bir baş dönmesi yaşıyor gibiydim” tabirleriyle açıkladı ve istikrarını geri kazanmakta zorlandığını söyledi.

ASTRONOTLAR BAŞKA HANGİ YAN ETKİYLE KARŞILAŞIYOR?

Yerçekimi ortamında yaşamak üzere gelişen insan bedeni, uzun mühlet yerçekimsiz ortama maruz kalınca istikrar duyusu, kas kütlesi ve hücre üretimi üzere bedensel fonksiyonlarda sorunlarla karşılaşıyor.

Bu yüzden astronotlar Dünya’ya döndüklerinde, yerçekimi ile tekrar müsabakaları sebebiyle önemli baş dönmesi yaşayabilirler. Yerçekimsiz ortamda uzun mühlet kalmak, Dünya’da günlük hayatta kullanılan kasların çalışmasını mahzurlar. Örneğin, yürümek için bacakların ya da dik durmak için boyun ve sırt kaslarının kullanılması gerekmez.

Bu sebeple, insan bedeni kullanılmayan kasları gereksiz bularak vakitle parçalamaya başlar. Bu sürece kas atrofisi (kas kaybı) denir.

KALPLERİ KÜÇÜLÜYOR

Ayrıca, yerçekimsiz ortamda uzun müddet vakit geçiren astronotların kalpleri bir ölçü küçülebilir zira beden, kanı pompalamak için eskisi kadar fazla uğraş göstermeye muhtaçlık duymaz. Bunun yanında, astronotların beden sıvıları yerçekimsiz ortamda farklı halde hareket ettiğinden, göz sinirine baskı yaparak görüşü bulanıklaştırabilir.

Bunlara ek olarak, uzun periyodik izolasyon ve küçük bir alanda kapalı kalmak ruhsal tesirlere sebep olabilir, telaş ve depresyona yol açabilir.

ASTRONOTLAR NASIL DÜZGÜNLEŞİYOR?

Dünya’ya dönen astronotlar, fizikî ve ruhsal değerlendirmelerden geçer. Akabinde güçlendirme idmanları, kardiyovasküler idmanlar ve ruhsal dayanak içeren kapsamlı bir rehabilitasyon süreci başlar.

Çoğu astronot vakitle büsbütün güzelleşir. Fakat, kimileri uzun vadeli tesirlerle karşılaşabilir.