14 milyon yıl evvel dünyayı vuran galaktik dalga iklimi değiştirmiş olabilir

Yeni bir araştırmaya nazaran, 14 milyon yıl evvel Güneş Sistemi, Orion takımyıldızı istikametinde ağır yıldız oluşum bölgelerinden biri olan Radcliffe Dalgası’ndan geçti. Bu geçişin, Dünya’ya büyük ölçüde yıldızlararası toz taşıyarak gezegenin iklimini soğutmuş olabileceği öne sürüldü.

Avrupa Uzay Ajansı’nın Gaia teleskopu bilgilerine dayanan çalışmada, Güneş Sistemi’nin yaklaşık 1 milyon yıl boyunca bu ağır toz içeren bölgede kaldığı belirlendi. Enteresan bir halde, bu süreç Dünya’nın “Orta Miyosen” periyodunda daha sıcak bir iklimden daha soğuk bir iklime geçişiyle örtüşüyor. Antarktika Buz Tabakası’nın genişlemesiyle eş vakitli gerçekleşen bu olay, yıldızlararası toz akışının güneş ışığını engelleyerek global soğumaya katkıda bulunmuş olabileceğini düşündürüyor.

Araştırmanın baş muharriri, Viyana Üniversitesi’nden doktora öğrencisi Efrem Maconi, gezegenin jeolojik kayıtlarında bu hipotezi destekleyecek deliller bulunabileceğini belirtti. Şayet demir-60 üzere süpernovalar tarafından salınan lakin Dünya’da çok ender bulunan izotoplara rastlanırsa, gökbilim ve jeoloji alanlarındaki bulguların örtüşeceğini tabir etti. Fakat, geçmişe yönelik bilgi toplamanın hem uzayda hem de Dünya’da son derece güç olduğu da vurgulandı.

Arizona’daki Lowell Gözlemevi’nden astronom Teddy Kareta, bu hipotezin heyecan verici olduğunu fakat kesin ispat bulmanın uzun yıllar alabileceğini belirtti. Kareta’ya nazaran, Radcliffe Dalgası üzere büyük galaktik olayların Dünya’nın iklimi üzerinde tesirli olması büyük bir sav olsa da, zamanlamadaki ahenk araştırmacıları bu ihtimali daha derinlemesine incelemeye yöneltebilir.

Dünya’nın 4 milyar yıldan uzun müddettir var olduğu göz önüne alındığında, 14 milyon yıl kozmik ölçekte “daha dün gibi” kabul ediliyor. Araştırmacılar, Gaia teleskopunun en şimdiki bilgilerini kullanarak Radcliffe Dalgası’na ilişkin 56 genç yıldız kümesinin hareketlerini simüle etti. Bu sayede, Güneş Sistemi’nin bu bölgeye en yakın olduğu vaktin 14 milyon yıl evvel olduğu doğrulandı.

Buna karşın, galaktik tozun Dünya üzerindeki tesirinin kesin olarak belirlenmesi için şiddetli mahzurlar bulunuyor. Jeolojik kayıtlardaki demir-60 izotopları sırf 10 milyon yıl öncesine kadar izlenebiliyor ve bu elementin yarı ömrü yalnızca 2.6 milyon yıl. Bu da 14 milyon yıl evvelki bir olayın direkt ispatlarını bulmayı epeyce zorlaştırıyor.

Araştırmacılar, Güneş Sistemi genelinde bu tozun izlerinin bulunabileceğini düşünüyor. Bilhassa Ay’ın kutuplarında, güneş ışığı almayan kraterlerde, bu yıldızlararası toz yahut radyoaktif elementlerin kalıntıları korunmuş olabilir. Şayet bu bölgelerde ilgili izotoplar tespit edilirse, Radcliffe Dalgası’nın Dünya’nın iklimini etkilemiş olabileceğine dair güçlü ispatlar elde edilebilir.