Merkür’deki tuhaflığın sebebi aşikâr oldu
Güneş Sistemi’nin en küçük ve en içteki gezegeni olan Merkür’ün sıra dışı yapısının, gençlik periyodunda emsal boyuttaki öteki bir protoplanetle yaşadığı “çarp ve kaç” tipi bir çarpışmadan kaynaklanmış olabileceği öne sürüldü.
Yeni bir çalışmaya nazaran, Merkür’ün alışılmadık derecede büyük ve demir bakımından varlıklı olan çekirdeği — gezegenin toplam kütlesinin yüzde 60’ını oluşturuyor — bu tıp bir çarpışmayla açıklanabilir. Bu oran, Dünya, Venüs ve Mars üzere öbür kayalık gezegenlerin iki katı.
NASA’nın 2011-2015 yılları arasında Merkür’ü yörüngede gözlemleyen MESSENGER uzay aracından elde edilen datalar, gezegenin yüzeyinde potasyum, sülfür ve sodyum üzere uçucu elementlerin beklenmedik seviyede fazla olduğunu da göstermişti. Bu elementlerin, daha evvel öne sürülen dev bir çarpışma senaryosunda yok olması beklenirdi.
Ancak yeni simülasyonlar, Merkür’ün bugünkü iç yapısını ve kimyasal bileşimini, benzeri büyüklükteki iki protoplanetin açılı bir çarpışmasıyla açıklamayı başarıyor. Paris Gezegen Fiziği Enstitüsü’nden astrofizikçi Patrick Franco’ya nazaran bu cins çarpışmalar, geçmişte sanıldığı kadar az değil.
“Bu tıp çarpışmaların gezegen oluşumunun yalnızca bir kesimi değil, gezegenlerin sonuncu yapısını belirleyen temel etkenler olduğu fikri güçleniyor” diyen Franco, bu çeşit olayların sadece Merkür değil, başka gezegenlerin yapılarında da tesirli olabileceğini belirtiyor.
Simülasyonlar, çarpışmanın zamanlamasının çok kritik olduğunu gösteriyor. Şayet bu olay Güneş Sistemi’nin oluşumundan onlarca milyon yıl sonra, gezegenler farklı katmanlara (çekirdek ve manto) sahipken yaşandıysa, Merkür’ün dış katmanlarının bir kısmı soyulurken çekirdek yapısı korunmuş olabilir.
Ayrıca, çarpışmanın gerçekleştiği bölge de kıymetli. Araştırmaya nazaran, Venüs ve Dünya’nın yörüngeleri arasındaki bölge, genç Güneş Sistemi devrinde epey kaotikti. Çarpışmanın burada yaşanmış ve akabinde Merkür’ün bugünkü yerine göç etmiş olması muhtemel.