2 bin yıl sonra birinci sefer okundu:  Yanmış parşömen felsefi bir metin mi?

Antik Roma’nın Herculaneum kentine ilişkin, 79 yılında Vezüv Yanardağı’nın patlaması sonucu kömürleşerek son derece hassas hale gelen bir parşömen, bilim insanlarının gerçekleştirdiği yenilikçi bir çalışma sayesinde 2 bin yıl sonra birinci sefer okunabildi.

FELSEFİ İÇERİK İHTİMALİ GÜÇLENİYOR

Herculaneum’dan çıkarılan parşömenin, birinci sefer fizikî olarak ziyan görmeden incelenebilmesi için bilim insanları, gelişmiş X-ray taramaları ve yapay zeka dayanaklı tahliller kullanarak metnin içeriğini açmayı başardı. Araştırmayı yürüten Vesuvius Challenge grubundan Stephen Parsons, parşömenin tamamının okunabildiğinden emin olduklarını belirtti.

İlk tahlillerde parşömende Yunanca harflerin bariz formda görüldüğü ve metnin büyük ihtimalle felsefi bir içerik taşıdığı öngörüldü.

AÇILMAYA ÇALIŞILDIĞINDA PARÇALANMIŞTI

Herculaneum’da yıllar evvel keşfedilen yüzlerce yanmış parşömenin, geçmişte açılmaya çalışıldığında fizikî olarak parçalandığı biliniyor. Bu nedenle Oxford Üniversitesi’ne bağlı Bodleian Kütüphanesi’nde, kimi parşömenler uzun yıllar boyunca dokunulmadan koruma edildi.

BAŞARIYA ULAŞTIRAN SİSTEM

Yüksek güçlü X-ray ışınlarıyla tarama yaparak, parşömen ziyan görmeden incelendi. Akabinde, yapay zeka sayesinde mürekkep izleri tespit edildi. Bilim insanları, hem papirüs hem de mürekkebin karbon bazlı olduğu için tahlil yapmakta zorluk yaşandığını lakin bu yeni tekniklerle başarılı sonuçlar elde ettiklerini belirtiyorlar.

Uzmanlar, parşömenin tamamının okunmasının yanı sıra, ilerleyen devirde daha uzun metinlerin ortaya çıkabileceğini tabir etti.