Gazze’de ateşkes meçhullüğü: İkinci evre için hangi senaryolar gündemde?

Hamas ile İsrail ortasında varılan ateşkes ve esir takası muahedesine nazaran, ikinci evre için 3 Şubat’ta başlaması gereken müzakerelere başlanmadan, muahedenin birinci kademesi sona erdi.

İkinci etap için müzakerelerin başlamaması, İsrail’in Gazze Şeridi’nde soykırımı sürdürmesi, İsrail baskısının artmasıyla mevcut basamağın devam etmesi ve kapsamlı bir muahedeye varılması üzere pek çok mümkün senaryonun kapısını aralıyor.

İSRAİL BİRİNCİ BASAMAĞIN UZAMASINI İSTİYOR

İsrail, esir değişimi mutabakatının birinci kademesini, mümkün olan en fazla sayıda Gazze Şeridi’ndeki İsrailli esiri hür bırakacak halde ve bunun için rastgele bir karşılık teklif etmeden uzatmak istiyor.

Hamas, bunu reddederek, İsrail’in ateşkes muahedesinde öngörülenlere uymasını talep ediyor ve arabuluculara, İsrail’in Gazze Şeridi’nden çekilmesi ve hücumların büsbütün durdurulmasını kapsayan ikinci basamağın müzakerelerine derhal başlama davetinde bulunuyor.

Hamas, ikinci kademeye ait müzakerelerin başlatılması ve İsrail’in Philadelphi Koridoru’ndan çekilmesi konusunda ısrarcı, bu sebeple görüşmelerde ilerleme kaydedilemedi.

Kahire görüşmeleri sırasında, Hamas, İsrail’in Gazze’de bugün sona erecek olan ateşkesin 42 günlük birinci evresini uzatma formülünü reddettiğini bildirdi.

Habere nazaran, mutabakatın uzatılması, Hamas’ın elindeki İsrailli esirleri hür bırakmaya devam etmesi, buna karşılık İsrail’in yalnızca Gazze’ye yardım akışının devamına ve kimi Filistinli esirlerin özgür bırakılmasına müsaade vermesi şartına bağlı.

“HAMAS BUNA HAZIR”

Hamas Sözcüsü Hazim Kasım, İsrail’i ikinci evreyi uygulamaya bağlı kalması için arabulucuların gayretleri olduğunu belirten Kasım, Hamas’ın her kademede mutabakata ısrarla bağlı olduğunu vurguladı.

Hamas’ın ikinci kademe müzakerelere başlamaya hazır olduğunu lisana getiren Kasım, “Hamas, teknik, profesyonel ve siyasi seviyede buna hazırdır.” dedi.

İsrail’in birinci kademeyi uzatma isteğine ait Kasım, Tel Aviv’in “savaşı durdurma ve Gazze Şeridi’nden çekilme kelamı vermeden, esirlerini Gazze’den geri almak istediğini” söyleyerek, bunun mutabakatta öngörülenlere muhalif olduğunu ve reddettiklerini vurguladı.

BİRİNCİ EVRE SONRASI SENARYOLAR

Filistinli analist ve muharrir İbrahim el-Medhun, Gazze Şeridi’nde ateşkesin birinci kademesinin akabinde gelecek devir için 4 senaryonun bulunduğunu söyledi.

Birinci senaryonun, savaşın ve imha siyasetinin eski haliyle, ABD’nin direkt iştirakiyle, kapsamlı kara harekâtı, yıkım ve öldürme halinde geri dönmesi olduğunu lisana getiren Medhun, İsrail idaresi içerisinde çok akımların ön plana çıkmasına karşın, mevcut bölgesel ve milletlerarası dengelerin gölgesinde bu senaryonun gerçekleşme ihtimalinin imkansız olduğunu vurguladı.

İkinci senaryonun ise, bir takas muahedesi olmadan ve Gazze’den çekilme, ablukanın kaldırılması ve Hamas’ın öteki talepleri üzere yeni icraatlar alınmadan, mevcut durumu koruyarak sükunetin sürdürülmesi üzerine odaklandığını söz eden Medhun, bu senaryonun gerçekleşme ihtimalinin sıkıntı olduğunu, zira Hamas’ın, İsrail’in istediği karşılıksız bir takas muahedesini reddettiğini söyledi.

Medhun, bu senaryonun İsrail’in kapsamlı bir savaşa girmeden yardım girişini denetim ederek ve suikastları tırmandırarak ateşle müzakere siyasetine dayandığını belirtti.

Üçüncü ve en mümkün senaryonun ise mevcut sürecin İsrail baskısının artmasıyla devam etmesi olduğunu aktaran Medhun, bununla ilgili olarak şunları söyledi:

“İsrail, yardımı bir baskı aracı olarak kullanacak, yardımın idaresini ve dağıtımını denetim edecek, hava akınları yapmak üzere uçaklar gönderecek ve tahminen de kimi hudutlu kara hücumları düzenleyecek, kapsamlı bir savaş ilan etmeden daima bir gerginlik durumu yaratmayı amaçlayacak.”

Medhun, dördüncü senaryonun ise çatışmayı kökten sonlandıracak kapsamlı ve süratli bir muahedeye varılmasını, yani Gazze’den büsbütün çekilmeyi, ablukanın kaldırılmasını ve her iki taraftan tüm esirlerin hür bırakılmasını içeren bir mutabakata varılmasını öngördüğünü lisana getirdi.

SÜRECİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER

Medhun, muahedenin gelecekteki seyrini belirlemede birkaç faktörün tesirli olduğunu, bunlardan birincisinin İsrail faktörü olduğunu, İsrail içindeki çok akımların hala tırmanmaya gerçek ilerlediğini ve bu durumun kapsamlı siyasi tahlillere ulaşma bahtını zorlaştırdığını belirtti.

İkinci faktörün Filistin faktörü olduğunu, çünkü Hamas ve direnişin, disiplinini ve her türlü olasılıkla başa çıkmaya hazır olduğunu kanıtladığını lisana getiren Medhun, Hamas’ın savaş peşinde olmadığını, bilakis sükuneti sağlamak için çalıştığını, tırmanma halinde ise her vakit sert reaksiyon verme eğiliminde olduğunu tabir etti.

ABD’nin tavrının da bir başka etken olduğunu kaydeden Medhun, çünkü mutabakatta gelecekte rastgele bir teşebbüsün, bilhassa Hamas’ın siyasi sahneden dışlanması olmak üzere kuralların gözden geçirilmesini gerektireceğini, çünkü faal direnişin iştiraki olmadan kapsamlı bir tahlil mümkün olmadığını belirtti.

Diğer bir aktörün ise Arap faktörü olduğunu aktaran Medhun, Arap ülkelerinin Gazze’deki Filistinlilerin acılarını hafifletmek ve çatışmanın bölgeye yayılmasını önlemekle ilgilendiği bir devirde, Mısır’ın bölgesel sükûneti sağlamada temel bir rol oynadığını söyledi.

15 AY SONRA GELEN ATEŞKES

Hamas ve İsrail ortasındaki ateşkes, Gazze’de 15 aydan fazla süren savaşın akabinde 19 Ocak’ta yürürlüğe girmişti. Hamas, İsrail hapishanelerinde tutulan yüzlerce Filistinli mahkum karşılığında, 25 İsrailli rehineyi hür bırakmış, 8 rehinenin de cansız vücutlarını İsrail’e iade etmişti. Amerika Birleşik Devletleri, Katar ve Mısır’ın arabuluculuk yaptığı ateşkesin ikinci etabının bugün başlaması bekleniyordu.