DEHB ile Demans arasındaki şaşırtan ilişki! Beyindeki kapalı tehdit

Araştırmacılar, beynin yaşlanma sürecinde demir biriktirdiğini aslında biliyor. Bu birikim, neokorteks üzere beynin üst bölgelerinde ve hipokampus, amigdala, bazal ganglion üzere alt yapılarında yoğunlaşıyor. Cenevre Üniversitesi Hastaneleri’nden psikiyatr Paul Unschuld, bu birikimin hudut hücrelerinde oksidatif gerilime yol açtığını ve hudut hasarını artırarak nörodejeneratif hastalıkları tetikleyebileceğini belirtiyor.

Çalışmada, 32 DEHB’li ve 29 denetim iştirakçinin beyinleri MRI tekniğiyle tarandı. MRI sayesinde, demirin manyetik özellikleri kullanılarak beyindeki dağılımı detaylı halde haritalandı. Ayrıyeten tüm iştirakçilerden kan örnekleri alındı ve hudut lifi hasarının bir göstergesi olan NfL proteini ölçüldü.

Sonuçlara nazaran, DEHB’li bireylerde bilhassa precentral korteks üzere birtakım beyin bölgelerinde olağandan fazla demir birikimi tespit edildi. Üstelik bu bölgelerdeki demir düzeyi ile kandaki NfL proteini arasında manalı bir münasebet bulundu. Bu da demir birikiminin hudut bağlantısında aksaklığa sebep olabileceğini düşündürüyor.

Araştırmaya katılan 32 DEHB’li bireyden 19’u, nizamlı olarak metilfenidat (Ritalin) ya da deksamfetamin üzere uyarıcı ilaçlar kullanıyordu. Uyarıcı ilaçların beyin demiri üzerindeki tesiri tartışmalı; birtakım çalışmalar bu ilaçların demir düzeyini dengeleyebileceğini öne sürse de, uzun vadeli tesirler şimdi net değil.

Çalışma, ilaçların direkt rolü olup olmadığını ortaya koyacak biçimde tasarlanmamıştı. Lakin araştırmacılar, bulguların DEHB tanısı konmuş yaşlı bireyler için hedeflenmiş demans riskini azaltıcı stratejiler geliştirilmesine katkı sunabileceğini düşünüyor.

Paul Unschuld, “Yaşam usulü ile beyindeki demir düzeyi arasında uygun bilinen bir bağ var. Bu sebeple ileri yaşta DEHB’li bireylerde demansı önlemek için beyin demirinin azaltılması bir tedavi yolu olabilir mi, bunu anlamak için daha fazla uzun vadeli çalışmaya muhtaçlık var” diyor.