Depresyon ilaçları yanlış kullanılıyor

Son bilgiler tüm dünyada ve ülkemizde anidepresan kullanımının epey arttığını gösteriyor. Çalışmalar 2018-2024 yılları ortası yani bilhassa pandemiden sonra antidepresan kullanımının ülkemizde yüzde 24.5 oranında arttığını rapor ediyor.

Bu durum antidepresanların yüzeysel kullanıldığını gösteriyor.

Zira kelam konusu ilaçların eczanelerden reçetesiz alınabildiğini belirten Psikiyatri Uzmanı Doç. Dr. Naz Berfu Akbaş, ‘’Ancak bu önemli bir sorun’’ dedi ve antidepresanlarla ilgili bilinmesi gerekenleri şöyle açıkladı:

Ne vakit reçete edilir?

Önce depresyonda lakin bunun yanında depresyondan daha sık görülmekte olan panik bozukluk, yaygın anksiyete bozukluğu, toplumsal fobi üzere sıkıntılar, tekrar obsesif kompulsif bozukluk dediğimiz psikiyatrik hastalıklarda, bunun yanında fibromiyalji, kronik yorgunluk ve migren üzere ağrılı bozukluklarda da reçete edilebilir.

Herkeste tıpkı etkiyi göstermez

Akraba, eş, dost tavsiyesi ile insanlarımız depresyon ilaçlarını yaygın olarak kullanıyor. Halbuki her depresyon birebir özellikleri taşımaz, kişinin yaşına, kilosuna, uyku durumuna, ek öteki hastalıkları olup olmadığına nazaran bir antidepresan seçilmelidir. Her antidepresan her hastada birebir etkiyi göstermez.

Uygun müddette ve uygun dozda kullanılmalı

Bir sorun de bireylerin antidepresan kullanımıyla ilgili bilgi eksikliğidir. Antidepresan ilaçlar reçete edildiğinde he gün sistemli olarak kullanıldığında tesirlerini 3-4 hafta içinde gösterir. Yani kişinin canı sıkıldığında ya da kendini makûs hissettiğinde rahatlamak için 1 tane antidepresan kullanması hiçbir işe yaramaz, hatta yan tesirler kişiyi daha makus hissettirir. Bu ilaçların, sistemli bir formda uygun müddet ve uygun dozda kullanılmaları gerekir ki bu da doktor kontrolünde yapılması gereken bir tedavidir.

Ciddi yan tesirleri olabilir

Antidepresan ilaçlar reçete ile satılması gerektiği halde ülkemizde bu ilaçların uygunsuz biçimde eczanelerden reçetesiz alındığını görmekteyiz. Bu önemli bir sıkıntıdır. Her ilaçta olduğu üzere antidepresanların da yan tesirleri bulunmaktadır.

En sık görülen yan tesirler bulantı, baş dönmesi, çarpıntıdır lakin bunlar ekseriyetle 1 hafta içerisinde azalarak biter. Bunun yanında cinsel fonksiyon bozukluklarına yol açması bireylerin hayatlarını etkileyecek değerli bir sorun olabilmektedir, ayrıyeten denetimsiz ve uzun müddetli kullanım bilhassa bedende sodyum eksikliğine yol açar ki bu durum beyin işlevlerini da etkileyen önemli bir sıkıntıdır. Ayrıyeten bireyde tespit edilmemiş bir bipolar bozukluk varsa, tek başına antidepresan kullanmak bir manik atağı tetikleyebilir ki bu da epeyce tehlikeli bir durumdur.

‘Mutluluk hapı’ demek yanlış

Antidepresanların “mutluluk hapı” diye tabir edilmesi uygunsuz kullanımı çok etkiliyor. “Mutluyum ancak daha memnun olmak istiyorum” diyerek antidepresan talep eden hastalar görüyorum.

Depresyon önemli bir hastalıktır, teşhis koymak için kişinin 15 gün mühletle daima olarak kendini mutsuz ve isteksiz hissetmesi gereklidir. O denli “bugün canım çok sıkkın” diyerek antidepresan içilmez, işe de yaramaz.

Ne yapılabilir?

Antidepresanlar yalnızca psikiyatristler tarafından değil, psikiyatri branşı dışındaki tabipler tarafından da hayli sık yazılmakta. Bu durumların denetimi düzgün yapılmalı, öncelikle doktorların antidepresanlarla ilgili bilgileri artırılmalı, maalesef internetteki bilgileri denetim etmek mümkün değil fakat bu kaynak epeyce tehlikeli boyutlara ulaşmakta ve yanlış bilgiler faydadan çok ziyan vermekte.

Son olarak daha evvel belirttiğim üzere hastaların bu ilaçlara kolay kolay ulaşmaları engellenmeli ve kullanım hali ve tesir ve yan tesirleri konusunda kâfi seviyede ehil kurumlarca bilgilendirilmeliler.