Araştırma sonuçları şaşırttı! ‘Bu ırmaklar aslında var olmamalı’
Yeni yayımlanan bir derleme makalesi, bilhassa Kuzey Amerika’da bulunan ve klasik hidrolojik kurallara uymayan dokuz nehir ve gölü inceliyor. Araştırmacılar Sowby ve Siegel, bu su yollarının sebep “var olmamaları gerekirken var olduklarını” açıklamaya çalışıyor.
Genel olarak, ırmaklar birleşerek denize yahut kapalı bir göle doğru akar. Fakat makalede incelenen bu örnekler, bifurkasyon yani dallanma özelliği gösteriyor. Lakin alışıldık dallanmalardan farklı olarak, bu ırmaklar bir sefer ayrıldıktan sonra ana su yoluna geri dönmüyor.
Bu cins sıra dışı örneklerden biri, Güney Amerika’daki Casiquiare Nehri. Bu ırmak, kıtanın en büyük iki havzası olan Orinoco ve Amazon havzalarını birbirine bağlıyor. Orinoco’dan ayrılıp Amazon’un bir koluna katılan Casiquiare, müelliflerin tabiriyle “iki galaksi arasında kurulmuş bir solucan deliği” üzere çalışıyor. Hafif eğimi (yüzde 0,009’un altında) bile bu ilişkiyi sürdürebilecek kadar tesirli.
Bir diğer ilginç örnek ise Surinam’daki Wayambo Nehri. 1717 yılında Hollandalı sömürgeciler tarafından haritalandırılan bu ırmak, doğuya ya da batıya yanlışsız akabiliyor. Bu yön değişikliği, yağış ölçüsüne ve insan imali kilit sistemlerine bağlı. Irmağın iki yönlü akışı, bölgedeki altın, boksit ve petrol üretiminden kaynaklanan kirliliğin izlenmesini zorlaştırıyor.
Araştırmacıların en gizemli bulduğu örnek ise Kanada’nın uzak ormanlarında yer alan Echimamish Nehri. İsmi, Cree lisanında “iki yöne akan su” manasına geliyor. Hayes ve Nelson ırmaklarını birbirine bağlayan bu su yolu, kimi kaynaklara nazaran tam ortasından her iki yöne yanlışsız akıyor. Fakat bölgenin düzlük yapısı ve kunduz barajları üzere ögeler sebebiyle akış yönü konusunda hâlâ belirsizlik var.