Göklerdeki düello: İki galaksi arasındaki radyasyon savaşı

Astronomlar, cihanın erken devrine ilişkin iki galaksinin çarpışma sürecinde birbirine radyasyonla saldırdığı “kozmik düello”yu birinci defa direkt gözlemledi.

Avrupa Güney Gözlemevi’nin Şili’deki Çok Büyük Teleskopu (VLT) ve ALMA teleskop ağı kullanılarak yapılan gözlemlerde, araştırmacılar birbirine yanlışsız saatte 1,8 milyon kilometre süratle yaklaşan iki galaksiyi izledi. Müşahedeler yaklaşık 4 yıl boyunca sürdü.

Galaksilerden biri, merkezindeki kuasar aracılığıyla başkasına yoğun ultraviyole radyasyon gönderiyor. Bu ışınlar, karşı galaksinin yıldız oluşturan gaz bulutlarını dağıtarak yeni yıldızların doğumunu engelliyor.

Araştırmacılardan Pasquier Noterdaeme, bu olayı “kozmik bir düello”ya benzetti. Kelam konusu iki galaksi, 11 milyar ışık yılı uzaklıkta bulunuyor.

Çalışma, çarpışan bu galaksilerin birleşerek daha büyük bir galaksiye dönüşme sürecinde olduğunu gösteriyor.

SÜPER KÜTLELİ KARA DELİK TARAFINDAN BESLENİYOR

Araştırma, kainatın yıldız oluşumunun dorukta olduğu “kozmik öğlen vakti” olarak isimlendirilen periyoda dair kıymetli bilgiler sağladı.

“Saldıran” galakside yer alan kuasar, üstün kütleli bir kara delik tarafından besleniyor. Kara deliğe çekilen gaz ve toz, milyonlarca dereceye kadar ısınıyor ve yoğun radyasyon üretiyor. Bu ışımalar, amaç galaksinin hidrojen moleküllerini parçalıyor ve yıldız oluşumunu durduruyor.

Araştırma takımından Sergei Balashev, bu tesirin teorik olarak bilindiğini ama birinci sefer direkt gözlemlendiğini belirtti.

Araştırmacılar birinci olarak bu kuasarı, binlerce düşük çözünürlüklü tayf arasında sıra dışı özellikleri sayesinde fark etti. Lakin ışığı çok güçlü olduğu için kuasarın mesken sahibi galaksi dışındaki ayrıntıları tespit etmek zordu. ALMA’nın yüksek çözünürlüğü, yakınındaki ikinci galaksiyi görünür hale getirdi.

ASLINDA BİNLERCE IŞIK YILI UZAKTALAR

Bilim insanları, galaksilerin aslında binlerce ışık yılı uzaklıkta olduğunu tespit etti. Bu, birinci bakışta üst üste gözükmelerine karşın çarpışmanın şimdi erken kademesinde olduklarını gösterdi.

Harvard-Smithsonian Astrofizik Merkezi’nden Dong-Woo Kim, galaksi birleşmelerinin kozmosun erken devrinde çok daha sık yaşandığını kaydetti.