Liseli öğrenciden tarihi keşif! Devasa kara delik buldu
ABD’nin Anaheim kentinde düzenlenen 2025 Amerikan Fizik Derneği (APS) Global Fizik Zirvesi’nde, 17 yaşındaki lise öğrencisi Julian Shapiro’nun yaptığı inanılmaz keşif gündeme damga vurdu. New York City’deki The Dalton School’da eğitim gören Shapiro, süpernova kalıntıları ararken devasa bir kara delik ışık yankısını keşfetti.
Kara deliklerin merkezindeki patlamalardan sonra ortaya çıkan bu yankılar, etraftaki gaz bulutlarının hâlâ parlayan radyasyonla aydınlanmasıyla meydana geliyor. Astronomlar bu cins kozmik hayaletleri “ışık yankıları” olarak isimlendiriyor. Shapiro’nun keşfettiği yankının, şimdiye kadar görülen en büyüklerinden biri olabileceği düşünülüyor.
Shapiro, Şili’deki Cerro Tololo Inter-Amerikan Gözlemevi’nin Dark Energy Camera’sı tarafından elde edilen DECaPS2 araştırma datalarını incelerken bu keşfi yaptı. Gayesi süpernova kalıntıları ve gezegenimsi nebulaları bulmaktı. Fakat karşılaştığı bu nesne, tipik süpernova kalıntılarının ince iplikçiklerinden farklıydı. Ayrıyeten merkezde bir süpernova olduğuna dair rastgele bir işaret de yoktu.
Shapiro, bu keşfi doğrulamak için Güney Afrika Büyük Teleskobu’ndan (SALT) elde edilen ölçümleri kullandı. Bu ölçümler, yüksek ölçüde oksijen ve iyonize kükürt içerdiğini gösterdi. Bu elementler, etraftaki gazın bir vakitler faal bir kara delik tarafından yayılan radyasyonla iyonize edildiğinin işaretiydi.
Keşfedilen ışık yankısının çapı yaklaşık 150.000 ila 250.000 ışık yılı olarak iddia ediliyor. Bu da onu, Samanyolu’nun genişliğinden neredeyse iki kat daha büyük hale getiriyor. Şayet bu varsayımlar hakikat çıkarsa, bu keşif tarihteki en büyük ışık yankılarından biri olabilir.
Harvard Üniversitesi’nde kara delik araştırmacısı olan Sasha Plavin, Shapiro’nun keşfine övgüde bulundu. Plavin, bu tıp yankıların galaksilerin merkezindeki kara deliklerin davranışları hakkında kıymetli bilgiler sağlayabileceğini belirtti. Ayrıyeten bu keşfin, başka ışık yankılarıyla karşılaştırıldığında nasıl bir süratle ortaya çıktığını anlamanın da kıymetli olduğunu vurguladı.
Shapiro, ışık yankısının farklı bölgelerini inceleyerek kompozisyonu hakkında daha fazla bilgi edinmeyi hedefliyor. Lakin şimdilik bu keşfin kendisini bile şaşırttığını ve bu alandaki çalışmalarını sürdürmek istediğini söz etti.