Pergamon Antik Kenti’ndeki Mozaikli Ev ortaya çıkarılıyor

İzmir’de UNESCO Dünya Miras Listesi’nde yer alan Bergama Çok Katmanlı Kültürel Peyzaj Alanı’nda hafriyat ve onarım çalışmaları, Kültür ve Turizm Bakanlığının “Geleceğe Miras Projesi” kapsamında yıl boyunca kesintisiz hale getirildi.

Projenin koordinatör kazı başkanı Manisa Celal Bayar Üniversitesi Arkeoloji Kısmı Lideri Prof. Dr. Yusuf Sezgin, proje kapsamındaki kazıların geçen eylül ayında başladığını söyledi.

Geleceğe Miras ile Türkiye’deki arkeolojik hafriyatlarda büyük yatırımlarla geniş çaplı çalışmalar yürütüldüğünü aktaran Sezgin, bunun Türk arkeolojisi için yeni bir devir olduğunu belirtti.

Prof. Dr. Sezgin, Pergamon Antik Kenti’nde birkaç noktada çalışma yürüttüklerini anlatarak, Kızıl Avlu’nun yakınındaki hafriyatlarda “Mozaikli Ev” olarak isimlendirilen büyük bir yapı kompleksinin bulunduğunu tabir etti.

Antik periyotta bu tıp yapıların değerli şahıslar tarafından kullanıldığına dikkati çeken Sezgin, “Antik periyotta peristilli konut olarak isimlendirilen Mozaikli Konut, merkezi taş avlusu ve havuzuyla büyük bir konut kompleksi oluşturuyor” dedi.

Sezgin, kompleks yapıdaki kıymetli özelliklerden birinin mozaikli yerler olduğunu belirterek, şunları kaydetti:

“Mozaikli Konut’un en dikkati çeken özelliklerinden biri, mozaik yerlere sahip olması. Bu da değerli bir yapı olduğunu gösteriyor. Yapının, milattan sonra 2. ve 3. yüzyıllarda inşa edildiğini kıymetlendiriyoruz. Hristiyanlık devrinde de kullanılmaya devam etmiş olmalı, zira çabucak ardında bulunan ve Mısır Rableri Tapınağı olarak bilinen Kızıl Avlu’nun kiliseye çevrilmesi, bölgede bir Hristiyan topluluğunun yaşadığını gösteriyor. 7. yüzyıldaki Arap akınları sırasında büyük bir yangınla terk edilmiş olduğunu düşünüyoruz. Çatı kiremitleri ve yanmış kaplar, bu yıkımın bir yangın sonucu olduğunu gösteriyor. Yapıda dört farklı noktada mozaikler bulundu. 3. ve 4. yüzyıllara tarihlenen bu mozaiklerde, geometrik ve bitkisel motifler ile farklı renkler kullanılması dikkati çekiyor.”

ANTİK PERİYODA İLİŞKİN KRALİYET MÜHRÜ

Bergama’nın, Helenistik devirde bir krallık başşehri olduğunu hatırlatan Sezgin, Mozaikli Mesken hafriyatında, kraliyete ilişkin yapılarda kullanıldığı belirlenen mühürlü bir çatı kiremidi modülünün bulunduğunu aktardı.

Yusuf Sezgin, Helenistik periyoda ilişkin kiremit kesiminin Roma devrindeki yapıda da kullanıldığını belirterek, “Üzerinde ‘Bazilike’ yazan kiremit modülü bulduk. Helence bazilike, hükümdara ilişkin demek. Bergama Akropolü’nde kraliyet ailesi için özel olarak inşa edilmiş yapılarda bu çeşit mühürlerin kullanıldığı biliniyor. Bir binada bu söz varsa, bu hükümdara ilişkin manasına geliyordu. Daha evvel kesimler halinde emsal örnekler bulmuştuk fakat birinci sefer eksiksiz bir mühürlü kiremit ortaya çıkarıldı” tabirini kullandı.

HAVUZDA ÇOCUK MÜHÜRLÜ MEZAR TAŞI

Sezgin, Mozaikli Konut’un avlusundaki havuzda mezar taşı kullanıldığını fark ettiklerini lisana getirdi. Mezardan sökülerek havuzda kullanıldığını düşündükleri taşın üzerinde hüzünlü bir öykünün betimlendiğini aktaran Prof. Dr. Sezgin, “Mezar taşında ‘dünyanın en tatlı çocuğu’ yazılı bir söz var. Bir çocuk figürü, yanında köpeğiyle tavşan avına çıkmış halde betimlenmiş. Annesi tarafından yaptırıldığı anlaşılan bu taş, hem duygusal istikametiyle hem de devrin toplumsal hayatına dair ipuçları barındırıyor” diye konuştu.

Şu ana kadarki çalışmalarda yüzde 20’lik kısmı gün ışığına çıkarılan kompleks yapının yıkıldıktan sonra uzun bir müddet boş kaldığını değerlendirdiklerini belirten Sezgin, bölgede Bizans periyoduna ilişkin bir mezarlık alanı tespit ettiklerini söyledi.

Yusuf Sezgin, bunların, Türkler gelmeden evvelki son Bergamalı Bizanslıların mezarlarının olduğunu kaydederek, birtakım mezarlarda birden fazla gömüye rastladıklarını, bunun da o periyotta ömür şartlarının çok yeterli olmadığını gösterdiğini tabir etti.

Kazılarda ayrıyeten, Roma ve Bizans periyotlarına ilişkin mutfak eşyaları, savaş aletleri, takılar ve sikkeler üzere günlük ömürde kullanılan birçok yapıtın gün yüzüne çıktığını kaydeden Sezgin, bunların uygun olanlarının Bergama Müzesi’nde sergileneceğini vurguladı.

Sezgin, proje kapsamında Dionysos Tapınağı’nda da onarım çalışması ile gece müzeciliği için Asklepion ve Akropolis’te aydınlatma projelerinin yürütüldüğünü kelamlarına ekledi.