Alexandria Troas: Antik Kentin Tarihi ve Kazı Çalışmaları

Alexandria Troas: Tarihin Derinliklerinde Bir Antik Kent

Çanakkale Boğazı’nın çıkışında, Ezine ilçesine bağlı Dalyan köyü sahilinde yer alan Alexandria Troas, milattan sonra 1 ila 4’üncü yüzyıllar arasında gelişen güçlü bir ekonomiye ev sahipliği yapmıştır. Bu antik kent, en kalabalık döneminde nüfusunu yaklaşık 100 bin kişiye kadar çıkarmış, ancak 4’üncü yüzyıl sonrasında yaşanan ekonomik zayıflıklar nedeniyle küçülmeye başlamıştır. 9’uncu yüzyıldan itibaren ise kent terk edilmiştir.

Antik kentin merkezinde yer alan forum, içerisinde 12 köşeli yapı, podyumlu salon, tapınak, odeon (konser alanı), hamam ve tiyatro gibi önemli yapılar barındırmaktadır. Günümüze ulaşan bu kalıntılar, antik kentin zengin tarihine ışık tutmaktadır. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yürütülen kazı çalışmaları, 12 ay boyunca devam etmektedir ve bu çalışmalara 15 bilim insanı ve uzman katılmaktadır.

2023 yılı kazı çalışmalarında çarşı yapısının belirgin noktalarının ortaya çıkarıldığını belirten Prof. Dr. Erhan Öztepe, “Bu yapının hemen batısında, Aşağı Agora kısmına ulaşımı sağlayan bir yapı mevcut. Bu yapı, bizim çarşı yapımız olabilir ya da yeni bir düşüncenin ürünü. Önümüzdeki yıllarda yapacağımız çalışmalarda daha kesin sonuçlara ulaşabiliriz” dedi. Ayrıca, çarşı yapısının 2020 yılından bu yana özellikle kuzey tarafındaki mekanlarının gün yüzüne çıkarılmaya çalışıldığını ifade etti.

• 2020-2021 yıllarında yapılan kazılarda, ilk mekanın caddenin yanından çıkarıldığı bilgisini veren Öztepe, bu yapının bir dükkandan ziyade bir geçiş mekanı olduğunu söyledi.
• Geçtiğimiz yıl devam eden kazılarda, hemen güneye doğru komşu mekanın kısmen gün ışığına çıkarıldığını belirtti.
• Bu yıl ise, 4 metre civarında dolgu temizlenerek mekanın dört kenarının sınırlarının ortaya çıktığı ifade edildi.

Öztepe, net sonuçlara ulaşabilmek için 3 metre daha dolgu kazmaları gerektiğini vurgulayarak, “Bu sayede dükkan olarak nitelendirebileceğimiz mekanın zeminine ulaşabileceğiz” dedi. Bu durumun, forumun tapınak platosundan aşağıya doğru yaklaşık 7 metre derinliğe inmek anlamına geldiğini belirtti. Gelecek yıl statik sorunları çözüldüğünde, bu mekanın içinin kazılacağını da sözlerine ekledi.

Öte yandan, çarşının doğu cephesindeki duvarın üzerindeki kapıların nereye açıldığı konusunda da bir belirsizlik bulunduğunu ifade eden Öztepe, “Şu anda arkalarında 3 metrelik yüksek bir dolgu var. Çarşı yapısı, Helenistik dönemde ilk inşa edildiğinde buranın topografyası nasıldı? Bu da merak uyandıran bir soru” şeklinde konuştu.

Son olarak, Prof. Dr. Erhan Öztepe, kazı alanının genelinde Alexandria Troas’ın dinamik bir yaşama sahip olduğunu belirterek, “Burada ortaya çıkan veriler, kentin nüfus büyüklüğünü ve ekonomisinin gücünü göstermesi açısından çok önemlidir. Alexandria Troas, Anadolu’daki en büyük ve önemli kolonilerden biridir. Roma kolonisi olarak gelişmiş, daha öncesinde ise bir Yunan Helenistik dönem kolonisidir. Bu durum, kentin nüfusu ve ekonomisiyle paralel olarak hareketli bir dini ve sosyal yaşantıya sahip olduğunu göstermektedir” değerlendirmesinde bulundu.