Bayanlar duygusal, erkekler mantıklı! Beyin cinsiyete nazaran değil, tecrübeye nazaran gelişiyor

Kadınlar lisan ve toplumsal maharetlerde daha güçlü olabilir…

Beyin yapısı ve işleyişi açısından bayan ve erkek beyinleri arasında bazı farklar olduğunu lisana getiren Uzman Klinik Psikolog Zeynep Betül Alp, “Ancak bu farklar çoklukla ferdî farklılıkların yanında çok küçük kalıyor. Erkeklerin beyni ortalama olarak biraz daha büyük lakin bu bilişsel bir avantaj sağlamıyor. Bayanların ise iki beyin yarım küresi ortasında daha güçlü temaslar olduğu gösterilmiş, bu da bilhassa lisan marifetleri ve duygusal işlemleme süreçlerinde tesirli olabilir” dedi. Kimi çalışmaların, bayanların lisan ve toplumsal maharetlerde daha güçlü olduğunu, erkeklerin ise mekânsal algı ve motor maharetlerde daha güzel performans gösterebildiğini aktaran Zeynep Betül Alp, “Bu durum, her bayan ve erkek için geçerli bir kural değil. Bayan beyni, daha fazla bağlantısallık gösterdiği için bilgi sürece süreçlerinde daha esnek olabilir. Öte yandan, erkek beyninde makul bölgeler ortası kontaklar daha ağır olabilir, bu da misyon odaklı bilişsel süreçleri destekleyebilir. Fakat bu farklar bireyler ortasında büyük ölçüde değişiyor. Yani ‘kadınlar bu türlü, erkekler şöyle’ diye kesin çizgiler çekmek bilimsel olarak yanlışsız olmaz” açıklamasını yaptı.

Hormonal değişimler bayan beynini etkileyebiliyor!

Kadın beyninin hormonlardan direkt etkilendiğini söz eden Uzman Klinik Psikolog Zeynep Betül Alp, “Östrojen ve progesteron üzere hormonlar, nörotransmitter sistemleriyle etkileşime girerek bilişsel ve duygusal süreçleri değiştirebilir” dedi. Zeynep Betül Alp, hormonal dalgalanmaların yaşandığı periyotlarda bayanlarda görülebilecek değişiklikleri şöyle açıkladı: “Adet döngüsünün farklı etaplarında dikkat, hafıza ve duygusal karşılıklar değişebilir. Örneğin, östrojenin yüksek olduğu periyotta (folliküler faz) bilişsel marifetler ekseriyetle daha güzel olabilir. Luteal fazda ise birtakım bireylerde duygusal dalgalanmalar görülebilir. Hamilelikte beynin bilhassa toplumsal biliş ve empati ile ilgili alanları üzere birtakım bölgelerinde yapısal değişiklikler olduğu görülmüştür. Birtakım bayanlar hamilelikte unutkanlıktan şikâyet edebilir lakin bu uzun vadeli bir bozulma değil, daha çok süreksiz bir adaptasyon sürecidir. Menopoz devrinde ise östrojen düzeyleri düştüğü için hafıza, dikkat ve bilişsel esneklik biraz etkilenebilir. Fakat bu, her bayanda birebir şiddette yaşanmaz ve beyin plastisitesi sayesinde birçok bayan bu değişikliklere adapte olabilir.”

Kadınların bilişsel esneklik konusunda avantajlı olabilir!

Kadınların çoklu vazife yapma hünerinin erkeklere nazaran daha yeterli olduğu konusunda kesin bir delil bulunmadığına vurgu yapan Uzman Klinik Psikolog Zeynep Betül Alp, “Ancak kimi araştırmalar, bayanların bilişsel esneklik konusunda avantajlı olabileceğini gösteriyor. Yani bir vazifeden başkasına geçerken daha süratli adapte olabilirler” dedi. Çoklu misyonların genel olarak randımanı düşüren bir durum olduğuna da değinen Zeynep Betül Alp, “Birden fazla işi birebir anda yapmaya çalışmak, hem bayanlarda hem erkeklerde dikkat dağınıklığına neden olabilir. Lakin bayanlar çoklukla toplumsal roller ve ömür tecrübeleri nedeniyle çoklu vazife yapmaya daha fazla alışkın olabilirler. Yani biyolojik bir üstünlükten çok, hayatın getirdiği bir alışkanlık olabilir” formunda konuştu.

Beyin, tecrübelerle şekillenen bir organ…

Toplumsal cinsiyet rollerinin bir yandan bayan beyninin potansiyelini sınırladığını bir yandan da şekillendirdiğini aktaran Uzman Klinik Psikolog Zeynep Betül Alp, şunları söyledi: “Kadınların toplumsal olarak yönlendirildiği alanlar, beyinlerinin nasıl geliştiğini etkileyebiliyor. Örneğin, kız çocukları daha fazla lisan ve bağlantı odaklı oyunlara teşvik edilirken, erkek çocukları daha çok mekânsal maharetleri geliştiren oyunlara yönlendirilebiliyor. Bu da beyin plastisitesi sayesinde uzun vadede kimi yeteneklerde fark oluşturabiliyor. Ancak bu, bayanların muhakkak alanlarda doğal olarak daha makûs ya da güzel olduğu manasına gelmiyor. Beyin, tecrübelerle şekillenen bir organ ve bayanlara eşit fırsatlar verildiğinde birçok alanda erkeklerle tıpkı düzeyde yahut daha uygun performans gösterebildiklerini görüyoruz.”

Kadın beyni üzerine mitler ve gerçekler…

Kadın beyni hakkındaki yanlış inanışları kıymetlendiren Uzman Klinik Psikolog Zeynep Betül Alp, bu mitleri şöyle sıraladı:

‘Kadınlar daha duygusaldır, erkekler daha mantıklıdır.’

Beyindeki duygusal işlemleme merkezleri (limbik sistem) hem bayanlarda hem erkeklerde faal. Bayanlar toplumsal olarak hislerini daha fazla söz etmeye teşvik ediliyor olabilir lakin bu, mantıklı düşünemedikleri manasına gelmiyor.

‘Kadınlar bilim ve matematikte başarısızdır.’

Matematik ve bilim marifetleri cinsiyetle değil, eğitim ve teşvikle ilgilidir. Bayanların mühendislik yahut bilimde az temsil edilmesi, biyolojik değil toplumsal bir durumdur.

‘Kadınlar çok konuşur, zira beyinleri o denli çalışır.’

Kadınların lisan merkezleri daha etkin olabilir fakat bu, bütün bayanların çok konuştuğu manasına gelmez. Konuşkanlık, ferdî ve kültürel faktörlere daha çok bağlıdır.

‘Kadın ve erkek beyinleri büsbütün farklıdır.’

Aslında büyük ölçüde benzerler ve ferdi farklılıklar cinsiyet farklarından daha barizdir. Yani bir bayanın beyni, öteki bir bayanın beyninden bile daha farklı olabilir.