Putin’in vazgeçemeyeceği şeyler var: Rus önder ne istiyor?

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, ABD tarafından önerilen ve Ukrayna’nın da kabul ettiği 30 günlük ateşkes fikrini prensipte desteklediğini fakat bunun uygulanmasının, bilhassa uzun bir cephe çizgisinde doğrulama konusunda pek çok soruyu beraberinde getirdiğini belirtti.

Amerikan The Washington Post gazetesine nazaran bu türlü bir taktik, Rusya’nın bir teklifi çabucak reddetmeden uzun periyodik müzakerelere girmesine imkan sağlayabilir.

TOPRAKLARDAN ÖDÜN VERMEYECEK

Savaşın üzerinden üç yıl geçmesine karşın Rusya Ukrayna’nın yaklaşık beşte birini denetim ediyor. Bunu ve daha fazlasını elinde tutmak istiyor. Kremlin ele geçirdiği toprakların hiçbirinden vazgeçmeyeceğini açıkladı.

Kremlin sözcüsü Dimitri Peskov, geçen hafta yaptığı açıklamada, “Kırım, Sivastopol, Kherson, Zaporizhzhia, Donetsk, Luhansk… bunlar Rusya’nın bölgeleri. Bunlar anayasada yazılıdır. Bu bilgili bir gerçektir” dedi.

Rusya, memleketler arası alanda Ukrayna’nın bir kesimi olarak tanınmasına karşın 2014 yılında Sivastopol dahil olmak üzere Kırım’ı ilhak etti. Peskov’un bahsettiği öteki bölgeleri ise 2022 yılında yasadışı olarak ilhak etti.

Haziran ayında Putin, Ukrayna’nın Rus birliklerinin kısmen işgal ettiği dört güneydoğu bölgesini teslim etmesi ve NATO’ya katılma planlarından vazgeçmesi halinde Rusya’nın çatışmaları derhal durduracağını söyledi.

UKRAYNA’NIN ASKERDEN ARINDIRILMASI ŞARTI

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski uzun müddettir Ukrayna’nın hükümran topraklarını teslim etmeyeceğini vurguluyordu lakin son vakitlerde toprakların derhal iadesi yerine güvenlik garantilerine vurgu yapmaya başladı.

Rusya’nın koşulları arasında Ukrayna’nın askerden arındırılması da var ki bu da ülkeyi gelecekteki atakları engelleyemeyecek küçük bir orduyla baş başa bırakacak.

NATO ÜYELİĞİ KRİZİ

Putin Ukrayna’daki taarruzları legalleştirmek için Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü’nün daha da genişleme mümkünlüğünü münasebet gösterdi. Üye devletlerin taarruza uğramaları halinde öteki üyeleri savunmasını gerektiren bir savunma ittifakı olan NATO’ya Ukrayna’nın üyeliği Putin için bir başlangıç değil.

Ancak Zelenski, Ukrayna’nın güvenlik ittifakına sonuncu üyeliğini kilit bir güvenlik garantisi olarak görüyor. ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth geçen ay NATO üyeliğinin “gerçekçi bir sonuç” olmadığını söyledi.

NATO savaş başlamadan evvelki halinden daha büyüktür – İsveç ve Finlandiya’nın iştiraki teşvik edilmiştir. Fakat ABD’nin ittifaka olan bağlılığı Trump periyodunda giderek daha fazla sorgulanır hale geldi.

“MEDENİYETİN YOK OLACAĞI BİR ÇATIŞMA”

Putin 2024 ulusa sesleniş konuşmasında NATO güçlerinin Ukrayna’ya konuşlandırılması halinde “trajik sonuçlar” doğacağı ihtarında bulundu. Ayrıyeten Rusya’ya saldırması halinde Batı’yı misilleme akınlarıyla tehdit etti. “Tüm bunlar sahiden de nükleer silahların kullanılacağı ve medeniyetin yok olacağı bir çatışmayı tehdit ediyor” dedi. Bunu anlamıyorlar mı?” dedi.

Savaş sırasında Rusya, NATO’nun Rusya’ya karşı gayretinde Kiev’i desteklemesi sebebiyle kendisini “kolektif Batı ”ya karşı varoluşsal bir savaş veriyor olarak tanımladı.

“AVRUPA ORDUSU MÜDAHİL OLAMAZ”

Kremlin ayrıyeten Avrupa ülkelerinin muhtemel bir güvenlik garantisi olarak değerlendirdiği Ukrayna’da yabancı barış güçlerinin bulunmasını da reddetti.

Rusya Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Maria Zaharova, Rusya’nın öteki ülkelerin “çatışmaya müdahil olmasını” kabul etmeyeceğini ve bunun “Moskova’nın tüm araçlarla reaksiyon vermesine” yol açacağını söyledi.

Aralarında İngiltere ve Fransa’nın da bulunduğu Avrupa ülkeleri çatışmalar sona erdikten sonra Ukrayna’ya binlerce asker göndermeyi önerdi. Bu hafta başında Rusya, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve İngiltere Başbakanı Keir Starmer tarafından lisana getirilen bir öneriyi reddederek, Ukrayna topraklarında rastgele bir NATO ülkesinden barış gücü askerlerini “hiçbir şart altında” kabul etmeyeceğini yineledi.

İSTANBUL GÖRÜŞMESİNDEN ÇIKANLAR

Rusya, ABD ile yenilenen temaslarını Ukrayna’daki savaşın ötesinde, Obama idaresinden kalma dondurulmuş diplomatik yerleşkelerle ilgili uzun müddettir devam eden şikayetler de dahil olmak üzere hususları ele almak için kullandı.

Rusya ve ABD arasında 27 Şubat’ta İstanbul’da yapılan görüşmeler, her iki tarafın da hudut dışı etme ve işçi kısıtlamaları sebebiyle faaliyetleri kıymetli ölçüde azalan diplomatik misyonlarının durumu etrafında dönüyordu.

Rusya, ikinci Obama idaresi tarafından dondurulan New York ve Maryland’deki binalar ile birinci Trump yönetiminin Silikon Vadisi, bir denizaltı üssü ve Boeing tesisleri üzere hassas bölgelere yakınlığı sebebiyle kapattığı Seattle ve San Francisco’daki konsolosluklara atıfta bulunarak, 2016 ve 2018 yılları arasında ABD tarafından yasadışı olarak el konulduğunu söylediği altı diplomatik yerleşkenin iadesini talep etti.

Washington, bankacılık ve kontratlı hizmetlere erişimin yanı sıra Moskova’daki ABD Büyükelçiliği’nde istikrarlı ve sürdürülebilir işçi düzeylerinin sağlanması gereksinimine ait telaşlarını dile getirdi. Dışişleri Bakanlığı, “yapıcı görüşmeler yoluyla her iki tarafın da bu alanlarda ikili misyon faaliyetlerini istikrara kavuşturmak için somut birinci adımları belirlediğini” söyledi.

Görüşmeden kısa bir mühlet sonra Moskova, yeni büyükelçi Alexander Darchiev’in atanması için Washington’dan itimat mektubunu aldığını açıkladı.

YAPTIRIMLARI HAFİFLETİLMESİ

Rusya’nın 2022’de Ukrayna’yı geniş çaplı işgalinin akabinde Biden idaresi tarafından uygulanan ABD yaptırımları Rus iktisadını zayıflattı ve askeri kesimini engelledi. Trump, muhtemel bir barış mutabakatının bir kesimi olarak yaptırımların hafifletilmesini görüşmeye istekli olduğunun sinyalini verdi.

Kremlin kamuoyu önünde tüm yaptırımların yasadışı olduğunu ve kaldırılması gerektiğini savunuyor. Lakin analistlere nazaran Moskova, ekonomik kısıtlamaların uygulanmasında Batı’nın birliğini zayıflatacağı için ABD yaptırımlarının hafifletilmesini memnuniyetle karşılayacaktır.

Geçen yıl Putin bu stratejiyi “hırsızlık” olarak kınamıştı. Paris, Moskova’nın mümkün bir ateşkes mutabakatını ihlal etmesi durumunda varlıklara el konulmasına müsaade verecek halde varlıkların teminat olarak kullanılmasını önerdi.

Rusya şubat ayında İstanbul’da yapılan görüşmelerde ABD’ye direkt uçuşların tekrar başlaması için bastırdı ki bu da yaptırımların kıymetli ölçüde hafifletilmesi anlamına gelecekti. Dışişleri Bakanlığı görüşmelere ilişkin açıklamasında bu mevzuya değinmedi.