Son nefesine kadar vazifede: Hasta Papa tek ve mutlak yetkili

Yaklaşık 1,2 milyar mensubu olan Katolik Kilisesi’nin ruhani lideri ve Vatikan Devlet Lideri Papa Franciscus, bir müddettir teneffüs yollarındaki rahatsızlıklarla uğraş ediyor.

Dünyanın en küçük devleti ve tıpkı vakitte Katolik Kilisesi’nin yönetildiği merkez Vatikan’da, ülke idaresinde ve Katolik Kilisesi’nin başındaki tek yetkili isim olan Papa, hastalandığında ya da vazifesini yapamayacak duruma geldiğinde belli kurallar çerçevesinde devletin ve kilisenin idari işleyişi aksamadan devam ediyor.

Ay başından beri şiddetli bronşit geçirdiği için 14 Şubat’ta Roma’daki Gemelli Hastanesine kaldırılan ve burada çift taraflı zatürre teşhisiyle tedavi görmeye devam eden Papa Franciscus’un durumu bir orta “karmaşık” seyir çizse de son günlerde hafif güzelleşme belirtileri göstermeye başladı.

Vatikan, Katoliklerin ruhani lideri ve devlet başkanının sıhhat durumuna dair yaptığı günlük bildirimlerinde, 88 yaşındaki Papa’nın hasta yatağında birtakım metinleri okuduğunu ve çalıştığı bilgisini de paylaşıyor.

Papalar hastalandığında ya da misyonlarını yerine getiremeyecek duruma geldiğinde yahut öldüğünde, teokratik bir devlet olan Vatikan’da kilise ve devlet işlerinin nasıl yürütüldüğünü, Anadolu Ajansı derledi.

ÖLENE KADAR VAZİFEDE

Katolik Kilisesi’nin ve Vatikan Devleti’nin başı olan Papa’nın kendisi üzere tam yetkili resmi bir vekili bulunmazken, kilise normları; ağır hastalık üzere durumlarda onun yerine süreksiz olarak kimin bakacağına dair bir sistem da içermiyor.

Seçildiği andan ölene kadar ya da istisna da olsa istifa ettiği güne kadar misyonda kalabilen Papa, kilise hukukuna nazaran, kilise idaresinin hayatta ve vazifede olduğu sürece tek ve mutlak yetkilisi pozisyonunda.

Dolayısıyla şu anda hastanede bir bakıma ömür çabası veren Papa Franciscus, Vatikan için halihazırda her mevzuda tekrar tek kelam sahibi isim durumunda ve kendisi istifa etmediği sürece hastalığı nedeniyle vazifeden alınmasını öngören bir düzenleme de bulunmamakta.

İDARİ İŞLEYİŞ KİLİSE HÜKÜMETİNDE

Papa hastanede olduğu için Katolik Kilisesi’nin ve Vatikan Kent Devleti’nin günlük idari işleyişini Papalık Kabinesi (Curia) olarak bilinen kilisenin hükümeti yürütmekte.

Curia, Devlet Sekreteri (Başbakan), Genel İşler Sekreteri (İçişleri Bakanı), Devletlerle İlişkiler Sekreteri (Dışişleri Bakanı) ile ayrıyeten, dini, toplumsal, kültürel ve Kilise idaresine ait alanlarda 16 Dikaster (Bakanlık) ve adalet, iktisat üzere başka alt ünitelerden oluşuyor.

Vatikan’daki en yüksek ikinci yetkili olan Devlet Sekreteri, Kilise işlerinin idaresinde daha büyük bir rol üstlenir lakin, Papa’nın direkt onayı olmadan büyük doktrinsel kararlara imza atamaz yahut atamalar yapamaz.

HASTA YATAĞINDAYKEN BİR İMZASI YETTİ

Curia da yalnızca gü nlük rutin idari misyonları yerine getirebiliyor; bunun dışında Papa’ya ilişkin olan büyük ve kritik kararları alma yetkisine sahip değil.

Örneğin, Papa Franciscus, hastanedeki tedavisinin 4. gününde hasta yatağından imzaladığı bir kararla, Kanada’nın Quebec kentine bağlı Baie-Comeau Piskoposluğu’nun idaresinde yer alan ve cinsel istismarla suçlanan Monsenyör Jean-Pierre Blais’i vazifeden aldı.

Ayrıca Vatikan, Papa Franciscus’un hasta yatağında bir yandan tedavisi devam ederken, gün içinde kimi okumalarını da yaptığını belirtiyor.

PAPALAR ÖLDÜĞÜNDE SÜREÇ NASIL İŞLİYOR?

Papa seçilen bir kişi, olağanda ölene kadar bu vazifede kalıyor.

Bir Papa’nın istifa etmesi üzere; en son 2013 yılında Papa 16. Benediktus’un sıhhat problemlerini münasebet göstererek vazifeden ayrılmasıyla yaşanan genelde Katolik Kilisesi tarihinde son derece seçkin görülen durumlar da olabiliyor.

Böyle bir durumda; misyondaki Papa istifasını açıklıyor ve Vatikan idaresi, “Sede Vacante” yani Latince “makamın boş olduğunu” ilan ediyor. Akabinde Katolik Kilisesi’nin ruhban sınıfında Papa’dan sonra gelen en değerli din adamı pozisyonundaki kardinaller için yeni Papa’yı belirleme süreci başlıyor.

Katoliklerin ruhani lideri öldüğünde de Vatikan, “Sede Vacante” ilan ediyor.

Papa’nın ölmeden evvel “Kamerlengo (Papalık Makam Vekili)” olarak atadığı Kardinal, Papa’nın vefatından itibaren yeni Papa seçilene kadar ortadaki geçiş sürecinde Vatikan’da dünyevi işleri sonlu yetkilerle yönetim ediyor.

Kamerlengo’nun, Papa hasta fakat görevdeyse rastgele bir özel idare yetkisi de bulunmuyor.

Kamerlengo Kardinal, Papa’nın vefatını teyit edip, özel dairelerini mühürlüyor, cenaze merasimini düzenliyor eş vakitli olarak Kardinaller Meclisi Dekanı ile bir arada yeni Papa’nın seçimine yönelik hazırlıkları yürütüyor.

PAPALIK SEÇİM SÜRECİ

Kardinaller Meclisi Dekanı olan ilgili Kardinal, 80 yaşını doldurmamış Kardinallerden oluşan Kardinaller Meclisi’ni (Konklav) Papalık Seçimi için Vatikan’a davet ediyor.

Genellikle sayısı 115 ile 120 ortasında değişen Kardinaller Meclisi, tarihi Sistine Şapeli’nde kapalı kapılar gerisinde kendi ortalarından yeni Papa’yı seçiyor. Seçimde üçte iki çoğunluğu alan Kardinal, vazifesi kabul etmesi durumunda yeni Papa olarak ilan ediliyor.

Son Konklav, Papa 16. Benediktus’un 28 Şubat 2013’te istifa ederek misyondan ayrılmasının akabinde yapılmıştı. 12-13 Mart 2013’te iki gün süren Konklav’da Arjantinli Kardinal Jorge Mario Bergoglio yeni Papa olarak seçilmiş ve kendisine Papa Franciscus ismini almıştı.