3 bin yıllık hazinede Dünya dışı metal keşfedildi

İspanya Ulusal Arkeoloji Müzesi’nden Salvador Rovira-Llorens tarafından yürütülen araştırma, metal işçiliğinin 3 bin  yıl evvel İberya’da beklenenden çok daha gelişmiş olabileceğini ortaya koydu. Çalışmanın sonuçları geçtiğimiz yıl yayımlandı.

Villena Hazinesi, 1963 yılında İspanya’nın Alicante bölgesinde keşfedilen 66 modüllük bir koleksiyon. Avrupa’nın en değerli Tunç Çağı altın personelliği örneklerinden biri olarak kabul ediliyor. Fakat koleksiyonun kesin yaşını belirlemek, içindeki iki demir görünümlü eser nedeniyle şiddetli bir sürece dönüştü.

Bu objelerden biri, bir asanın yahut kılıç kabzasının modülü olduğu düşünülen küçük bir yarım küre, oburu ise kalın, torc stilinde bir bilezik. Arkeologlar, bu yapıtların demir içeriği nedeniyle alışılmışın dışında olduğunu fark etti.

İber Yarımadası’nda Demir Çağı yaklaşık MÖ 850’de başlarken, Villena Hazinesi’ndeki altın objelerin MÖ 1500-1200 yıllarına tarihlendiği biliniyor. Pekala bu iki demir eser nasıl oluyor da bronz zamanına ilişkin bir hazineye dahil edilebiliyordu?

Bilim insanları bu gizemi çözmek için, yapıtlara kütle spektrometrisi testi uygulayarak içeriklerindeki nikel oranını inceledi. Sonuçlar, bu yapıtların yer kabuğundaki demir cevherinden değil, meteoritik (göktaşı kökenli) demirden yapıldığını gösterdi.

Meteoritik demirin, Dünya’nın yüzeyindeki demirden çok daha yüksek nikel oranına sahip olduğu biliniyor. Bu, Villena Hazinesi’ndeki iki yapıtın de Dünya dışı bir kaynaktan geldiğinin en güçlü ispatı oldu. MÖ 1400-1200 yılları ortasında göktaşlarından elde edilen demirin işlenmiş olması, periyodun metal işçiliğinin ne kadar ileri düzeyde olduğunu gözler önüne serdi.

Araştırmacılar, objelerin ağır formda korozyona uğramış olmasından ötürü kesin sonuçlara ulaşmanın güç olduğunu kabul ediyor. Lakin, daha yeni ve hassas tahlil tekniklerinin kullanılmasıyla, bu keşfin daha sağlam delillerle desteklenebileceğini düşünüyorlar.

Çalışma, Trabajos de Prehistoria mecmuasında yayımlandı ve İber Yarımadası’nda meteoritik demirle yapılmış birinci iki eser olarak tarihe geçti.