Konut içi deyip geçmeyin! Her yıl milyonlarca can alıyor

Ev içi hava kirliliği, gaz yağı, kömür, odun, mahsul atıkları yahut hayvan gübresi üzere yakıtların kullanıldığı açık ateş yahut sobalarla yemek pişirilmesi sonucu ortaya çıkıyor. Bu süreçte oluşan ince partiküller akciğerler yoluyla kan dolanımına karışarak önemli hastalıklara sebep olabiliyor. Akciğer kanseri, felç, kalp hastalığı, tip 2 diyabet, KOAH, teneffüs yolu enfeksiyonları, katarakt ve yenidoğan bozuklukları üzere birçok hastalıkla direkt teması bulunuyor.

ÖZELLİKLE ÇOCUKLAR İÇİN BÜYÜK TEHDİT

Euronews’in araştırmadan aktardığına nazaran; 2021 yılında 5 yaş altı çocuklarda 500 binden fazla vefat mesken içi hava kirliliğiyle ilişkilendirildi. Bu, dünya genelindeki 5 yaş altı ölümlerin yaklaşık yüzde 11’ine denk geliyor. ABD merkezli Sağlık Ölçümleri ve Değerlendirme Enstitüsü (IHME) uzmanları, bu bulgunun önemli bir tasa kaynağı olduğunu vurguladı. Çalışmanın muharrirleri, konut içi hava kirliliğinin “ölümcül ve uzun vadeli tesirleri olmasına karşın gereğince dikkat çekmediğini” belirtti.

Araştırmaya nazaran, 1990 ve 2021 yılları arasında dünya genelinde mesken içi hava kirliliğine maruz kalan insanların oranı yüzde 56,7’den yüzde 33,8’e düştü. Lakin gerçek kişi sayısı yalnızca yüzde 10 azaldı ve 2021 yılında hala 2,67 milyar insan bu tehlikeyle karşı karşıya kaldı.

Özellikle Sahra Altı Afrika’da nüfus artışı sebebiyle konut içi hava kirliliğine maruz kalan kişi oranı yüzde 78,8 düzeyinde. Bu durum, bölgede kirliliğe bağlı ölümlerin 1990’da 685 bin iken, 2021’de 741 bine yükselmesine yol açtı.

ÇÖZÜM ÖNERİLERİ NELER?

Ev içi hava kirliliğine maruz kalanların en fazla olduğu ikinci bölge yüzde 53,2 ile Güney Asya oldu. Buna rağmen, Orta ve Doğu Avrupa ile Orta Asya’da bu oran yüzde 7,5’e, yüksek gelirli ülkelerde ise yalnızca yüzde 0,4’e kadar düştü.

Uzmanlar, mesken içi hava kirliliğiyle gayrette pak güce geçişin hızlandırılması gerektiğini vurguladı. Tahlil teklifleri arasında pak güç kullanan aygıtların sübvanse edilmesi, emisyon kısıtlamalarının uygulanması, özel bölüm yatırımlarının teşvik edilmesi ve halkı bilinçlendirme kampanyalarının artırılması yer alıyor.

Araştırmacılar, “Bu tıp teşebbüsler, sıhhat risklerini azaltmak ve sürdürülebilir kalkınmayı teşvik etmek açısından kritik değere sahiptir” diyerek, pak güce erişimin artırılmasının milyonlarca insanın ömür kalitesini yükselteceğini belirtti.