Sentetik ömür yaratma yolunda kıymetli adım

Avustralya’daki Macquarie Üniversitesi öncülüğündeki takım, mayayı seçmelerinin nedeninin, iklim değişikliğine ve hastalıklara sağlam besin eserleri geliştirme potansiyelini göstermek olduğunu belirtti. Daha evvel bakteriler üzere daha kolay organizmalarda benzeri muvaffakiyetler elde edilmişti, fakat bu çalışma daha karmaşık canlıların da sentetik olarak üretilebileceğini kanıtlayan bir prensip örneği oldu.

“Bu, sentetik biyolojide bir dönüm noktasıdır,” diyen Macquarie Üniversitesi’nden moleküler mikrobiyolog Sakkie Pretorius, araştırmanın uzun yıllardır bilim dünyasının üzerinde çalıştığı bir bulmacanın son kesimi olduğunu tabir etti.

Bu gelişme, büsbütün yapay maya üretmenin mümkün olduğu manasına gelmese de, yaşayan maya hücrelerinin genetik olarak büsbütün tekrar kodlanabileceğini gösteriyor. Lakin bu sürecin rafine edilmesi ve ölçeklendirilmesi için daha fazla çalışma gerekiyor.

Bilim insanları, sentetik kromozomların kodlarını kusur ayıklama süreçlerinden geçirdi. Bilhassa 16. ve son sentetik maya kromozomu (SynXVI), fonksiyonel hale gelmeden evvel birçok test ve düzenleme sürecinden geçti.

Araştırmada, CRISPR üzere gen düzenleme araçları kullanılarak genetik kusurlar tespit edildi ve giderildi. Örneğin, bilim insanları mayanın daha yüksek sıcaklıklarda güç kaynağı olarak gliserol kullanmasını sağlamayı başardı. Bu tıp değişiklikler, mayanın çevresel dayanıklılığını artırmak için kullanılabilir.

Araştırmacılar ayrıyeten, genetik işaretleyicilerin genom içinde nereye yerleştirildiğinin kritik kıymet taşıdığını keşfetti. Yanlış yerleştirme, hücre davranışını olumsuz etkileyebiliyor. Sentetik biyolog Hugh Goold, bu bulgunun gen düzenleme çalışmalarında dikkate alınması gerektiğini vurguladı.

Bu çalışma, yalnızca ziraî eserlerin genetiğini değiştirmekle hudutlu değil. Sc2.0 projesi kapsamında elde edilen bulgular, ilaç üretimi ve sürdürülebilir gereçler geliştirme üzere alanlarda da kullanılabilir. Biyoteknolojinin geldiği bu nokta, genetik mühendisliğin kapsamını daha da genişletebilir.

Macquarie Üniversitesi’nden sentetik biyolog Briardo Llorente, “Sentetik maya genomu, biyolojiyi mühendislik yoluyla değiştirme yeteneğimizde dev bir sıçrama manasına geliyor. Bu muvaffakiyet, ilaç üretiminden yeni gereçlerin geliştirilmesine kadar birçok alanda daha verimli ve sürdürülebilir biyoteknolojik süreçler yaratma potansiyeli sunuyor” dedi.