‘Kadınlar hayatlarını yakından ilgilendiren bu sıhhat meselelerini ihmal ediyor’

Bayanların sıhhat sıkıntılarını ihmal etmesinin ömür kalitesini düşürmesinin yanında önemli sonuçlara yol açabileceğini anlatan Bayan Sıhhati ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Öğr. Ü. Mert Yeşiladalı, kâfi şuur düzeyine ulaşmak ve tertipli denetimlere gitmenin bu problemlerin önlenmesinde kilit rol oynadığını söyledi.

Dr. Öğr. Ü. Yeşiladalı, Dünya Bayanlar Günü hasebiyle bayan sıhhatini yakından ilgilendiren meselelere ve tedavi tekniklerine ait bilgi verdi.

‘KALP HASTALIKLARI SESSİZ TEHLİKE OLARAK BÜYÜMEYE DEVAM EDİYOR’

Her ne kadar istatikler bayanlarda kalp hastalıklarının giderek arttığını gösterse de kalp hastalıkları ekseriyetle ‘erkek hastalığı’ olarak algılanmaya devam ediyor.

Dünya Sıhhat Örgütü (WHO) bilgilerine nazaran kalp hastalıklarının tüm dünyada bayanlarda hayat kaybı nedenleri ortasında birinci sırada yer aldığını hatırlatan Dr. Öğr. Ü. Yeşiladalı, “Bununla birlikte American Heart Association’a nazaran, bayanların yüzde 54’ü kalp hastalıklarının farkında değil. Bu nedenle gerekli tedbirleri almıyor” dedi. Dr. Öğr. Ü. Yeşiladalı, kelamlarına şöyle devam etti:

“Amerikan Kalp Derneği’nin 2019 Ulusal Anketi sonuçlarına nazaran, bayanların kalp hastalığının bir numaralı mevt nedeni olduğuna dair farkındalıkları son 2009-2019 ortasındaki 10 yıllık devirde değerli ölçüde azaldı. 2009’da bayanların yüzde 65’i bu gerçeği bilirken, 2019’da bu oranın yüzde 44’e düştüğü gözleniyor. Üstelik en büyük farkındalık kaybı da 25-34 yaş aralığındaki genç bayanlarda. Anketin öne çıkardığı bir öbür değerli sonuç ise yüksek tansiyon üzere kıymetli risk faktörleri olan bayanlar dahi, kalp hastalığının birinci mevt nedeni olduğunun farkında olmaları. Hasebiyle bu husustaki farkındalık çalışmalarının ağırlaştırılması değer taşıyor.”

‘MEME KANSERİ TARAMALARINA İŞTİRAK ORANI HALA DÜŞÜK’

Meme kanseri taramaları (mamografi) ve rahim ağzı kanseri taramaları (Pap smear testi) üzere rutin denetimlerin de bayanlar tarafından sıklıkla ertelenebilen rutin denetimler ortasında yer aldığına işaret eden Dr. Öğr. Ü. Yeşiladalı, bilhassa de sıhhat hizmetlerine erişimin kısıtlı olduğu bölgelerde taramaların ihmal edilebildiğine işaret etti.

ABD’de 40 yaş üstü bayanların yalnızca yüzde 65’inin nizamlı mamografi çektirdiğini belirten Dr. Öğr. Ü. Yeşiladalı “Meme kanseri, bayanlarda en sık görülen kanser tiplerinden biri olmasına karşın, taramalar sıklıkla ihmal ediliyor. International Agency for Research on Cancer’ın 2020 raporuna nazaran, düşük gelirli ülkelerde göğüs kanseri taramalarına iştirak oranı yüzde 20’nin altında olduğu görülüyor” diye konuştu.

RAHİM AĞZI KANSERİ VE HPV AŞISI

Rahim ağzı kanseri taramalarının (Pap smear testi) ve HPV aşısının bayan sıhhati açısından büyük kıymet taşıdığına dikkat çeken Dr. Öğr. Ü. Yeşiladalı, bu denetimlerin sıklıkla ertelendiğini belirtti.

Düzenli taramaların ve aşılama programlarının, rahim ağzı kanserinden korunmada en tesirli teknikler olduğunu vurgulayan Dr. Öğr. Ü. Yeşiladalı, “HPV aşısı, rahim ağzı kanserine yol açan HPV virüsüne karşı yüzde 90’ın üzerinde muhafaza sağlıyor. Dünyada kanseri önleyen tek aşı. Buna karşın, ülkemizde aşılanma oranları hâlâ düşük seyrediyor. Örneğin, Dünya Sıhhat Örgütü’nün bilgilerine nazaran düşük ve orta gelirli ülkelerde HPV aşısı yaptıran genç kızların oranı yüzde 30’un altında. Tarama ve aşı programlarının ihmal edilmesi, önlenebilir bir kanserin hâlâ önemli bir sıhhat sorunu olarak karşımıza çıkmasına neden oluyor” tabirlerini kullandı.

‘OSTEOPOROZUN DEĞERİ ÖMÜR MÜHLETİ UZADIKÇA ARTIYOR’

Osteoporoz (kemik erimesi), bilhassa menopoz sonrası bayanlarda sık görülüyor. Milletlerarası Osteoporoz Federasyonu datalarına nazaran, 50 yaş üstü bayanların yüzde 50’sinin kemik kırığı riski taşıdığını fakat yalnızca yüzde 20’sinin teşhis edilebildiğini hatırlatan Dr. Öğr. Ü. Mert Yeşiladalı, şu bilgileri verdi:

“Dünya nüfusu giderek yaşlanıyor ve hayat biçimi alışkanlıkları da değişiyor. Hasebiyle osteoporoz da artış eğiliminde olacak hastalıklardan biri olarak gösteriliyor. Aslında, dünya çapında 50 yaş üstü her 3 bayandan 1’inin ve her 5 erkekten 1’inin kalan hayat müddetleri içerisinde osteoporoz kırıkları yaşayacağı kestirim ediliyor. Sonuç olarak, ilgili kırılganlık kırıklarının hem yaygınlığında hem de insidansında artış olacağı öngörülüyor. Tüm bu önemli sonuçlara karşın önleyici önlemler ve kemik taramaları ihmal ediliyor.”

‘KONUŞULMAKTAN ÇEKİNİLEN SORUN: İDRAR KAÇIRMA’

Dr. Öğr. Ü. Yeşiladalı, bilhassa doğum sonrası devir ve menopoz sonrasında bayanların hayatlarını önemli oranda kısıtlamalara neden olan idrar kaçırma ve pelvik taban meselelerinin da bayanlar için değerli bir öteki sorun olduğunu söyledi.

Ancak birçok bayanın bu sorunu ferdi prosedürlerle çözmeye çalıştığını ve tedaviden kaçtığını anlatan Dr. Öğr. Ü. Yeşiladalı, “40 yaş üstü bayanların yaklaşık yüzde 40’ının bu sorunu yaşadığı iddia ediliyor. Yaşla birlikte de oran artıyor. İdrar kaçırma bu derece yaygın olmakla birlikte bu bayanların yalnızca yüzde 25 üzere çok küçük bir kısmı tedavi için tabibe başvuruyor. Bayanların bu sorunun tedavi edilebileceğini bilmeleri gerekir” dedi.

TİROİD HASTALIKLARININ GÖZ GERİSİ EDİLEN BELİRTİLERİ

Özellikle bayanlar için bir öteki yaygın ve kıymetli sorun olan tiroid hastalıklarının da göz gerisi edilebilen ya da farkında olunmayan problemlerden biri olduğunu belirten Dr. Öğr. Ü. Yeşiladalı, tiroid hastalıklarının bayanlarda erkeklere nazaran 5-8 kat daha sık görüldüğüne işaret etti.

Dr. Öğr. Ü. Yeşiladalı, “Üstelik bu sorunu olan bayanların yaklaşık yüzde 60’ı yaşadıkları sorunun farkında değil. En yaygın şikayetlerden olan yorgunluk, kilo değişiklikleri ve saç dökülmesi üzere belirtiler ekseriyetle farklı nedenlere bağlanıyor” diye konuştu.

‘OBEZİTE VE METABOLİK SENDROM: GÖRMEZDEN GELİNEN RİSK’

Obezite ve metabolik sendromun tüm yaş kümelerinde olmak üzere bilhassa menopoz sonrası bayanlarda sıklığının arttığını hatırlatan Dr. Öğr. Ü. Mert Yeşiladalı, “Dünya Sıhhat Örgütü datalarına nazaran, dünya genelinde bayanların yüzde 40’ı obez yahut çok kilolu. Metabolik sendrom ise menopoz sonrası bayanların yüzde 50’sini etkiliyor. Bu hususta alınacak tedbirlerle yalnızca obezite ve fazla kilo değil neden olduğu öteki hastalıklar da büyük ölçüde yönetilebilir olduğu unutulmamalı. Ferdi tedbirlerin yanında muhtaçlık duyanlar tabibe başvurmaktan çekinmemeli” tabirlerini kullandı.

‘MENOPOZ UYKU BOZUKLUKLARINI DA TETİKLİYOR’

Üreme hormonlarındaki değişikliklerden gerilime, adet döngüsünden sirkadiyen ritimlerdeki değişikliklere kadar pek çok durumun bayanlarda uyku sıkıntılarına neden olmasına rağmen bu durumun göz gerisi edilebildiğini belirten Dr. Öğr. Ü. Yeşiladalı, “Kadınların yüzde 30’u uyku problemleri yaşıyor, lakin yalnızca yüzde 10’u teşhis edilebiliyor. Menopoz devrindeki bayanların yüzde 60’ı ise uyku meseleleriyle gayret ediyor” dedi.

CİNSEL MESELELER HALA ‘TABU’

Cinsel fonksiyon bozukluklarının bayanlar ortasında yaygın olmasına karşın konuşulmaktan kaçınılan bir sorun olarak bayan hayatını etkilediğini anlatan Dr. Öğr. Ü. Mert Yeşiladalı, “Dünya çapında yetişkin seviyesindeki bayanların en az üçte birinin cinsel fonksiyon bozukluğu sorunu yaşadığı biliniyor. Cinsel fonksiyon bozukluğu her yaştan insanı etkileyebilmekle birlikte, 40 yaş üstü bireylerde daha yaygındır. Cinsel fonksiyon bozukluğu, insanların yüzde 30 ila yüzde 40’ını hayatlarının bir noktasında tesirler. Lakin bu probleme maruz kalan şahısların yalnızca yaklaşık yüzde 12’si tedavi alıyor. Sonuçta bayanların cinsel fonksiyon bozukluklarını çoklukla konuşmaktan kaçındığı ve bu problemlerin ihmal edildiği görülüyor” diye konuştu.

‘KADININ SIHHATİ TOPLUMUN SIHHATİ İÇİN ÇOK ÖNEMLİ’

Kadın sıhhatinin değerine vurgu yapan Dr. Öğr. Ü. Yeşiladalı, 8 Mart Dünya Bayanlar Günü’nün, bayanların kendi sıhhatlerini önceliklendirmeleri için de bir farkındalık günü olması gerektiğini belirtti.

Dr. Öğr. Ü. Yeşiladalı, “Bugün, bayanlarımıza verilebilecek en bedelli ikram sağlıklı ve huzurlu bir hayattır. Bunun yolu ise nizamlı taramalarını aksatmamak, gözetici sıhhat hizmetlerinden faydalanmak ve bilinçlenmekten geçiyor. Kendimize ve hayatımızdaki bayanlara vereceğimiz bu armağan, yalnızca ferdî sıhhatimiz için değil, ailemiz ve toplumumuz için de büyük bir değer taşıyor” tabirlerini kullandı.