Aspirin kansere nasıl ‘dur’ diyor? Öldürücülüğü yüzde 90: Böylesi birinci sefer görüldü

Betül Yasemin Keskin / Milliyet.com.tr – Dünyada en yaygın kullanılan ağrı kesicilerden biri olan aspirinin, kanserin yayılmasını durdurma potansiyeli olup olmadığı bilim dünyasında tartışılıyor. Cambridge Üniversitesi’nden araştırmacılar, hayvanlar üzerinde yaptıkları deneylerde aspirinin bağışıklık sistemini güçlendirerek kansere karşı savaşma yeteneğini artırabileceğini gözlemledi. Üstelik araştırma, aspirinin farklı kanser çeşitlerinde de tesirli olabileceğini ortaya koydu. Peki, ateş düşürücü ve ağrı kesici olarak bildiğimiz aspirin hakikaten kanserle savaşabilir mi? Bu sorunun karşılığını Gastroenteroloji Uzmanı Prof. Dr. Vedat Göral ile konuştuk.

ASPİRİN KANSER HÜCRELERİYLE SAVAŞIYOR

Aspirin ve kanser ortasındaki alaka uzun yıllardır bilim insanlarının merceğinde. Yaklaşık 50 yıldır bu bahiste birçok deneysel çalışma yapılsa da, son olarak Cambridge Üniversitesi araştırmacıları aspirinin bağışıklık sistemini harekete geçirerek kimi kanser cinslerinin metastazını nasıl azaltabileceğini ortaya koydu.

Metastaz, kanser hücrelerinin birincil tümörden ayrılarak bedenin farklı bölgelerine yayılması manasına gelir. Üstelik kanser kaynaklı ölümlerin %90’ı da metastaz nedeniyle gerçekleşir. Ancak bilim insanları, metastaz yapan kanser hücrelerinin bağışıklık baskılayıcı mikro ortamdan uzaklaştıklarında daha savunmasız hale geldiğini keşfetti. Bu durum, bağışıklık sistemini harekete geçiren anti-metastatik tedaviler için büyük bir fırsat sunuyor. İşte aspirin de tam bu noktada devreye giriyor.

BAĞIŞIKLIK SİSTEMİNİ NASIL HAREKETE GEÇİRİYOR?

Daha evvel yapılan çalışmalar, düşük doz aspirin kullanımının göğüs, prostat ve bağırsak kanserlerinde metastazı azaltabileceğini gösterse de, bu sistemin nasıl çalıştığı tam olarak anlaşılamamıştı. Cambridge Üniversitesi Kanser İmmünolojisi Uzmanı Prof. Dr. Rahul Roychoudhuri ve takımı, bu sorunun cevabını bulmak için yola çıktı.

Bu mahzur, aslında kanımızda pıhtılaşmayı sağlayan trombositlerdi. Trombositler, T hücrelerini baskılayarak kanser hücrelerini yok etmelerini zorlaştırıyordu. Aspirin ise trombositleri parçalayarak bu baskıyı ortadan kaldırıyor ve T hücrelerinin kanserli hücreleri daha tesirli bir halde avlamasını sağlıyor.

DAHA FAZLA KLİNİK DENEYE MUHTAÇLIK VAR

Bu değerli keşif, aspirinin erken teşhis edilen kanserlerde daha tesirli olabileceğini ve bilhassa ameliyat sonrası, bedende yayılmış olabilecek kanser hücrelerinin bağışıklık sistemi tarafından tespit edilmesine yardımcı olabileceğini gösteriyor. Lakin şu an için bu bulgular sadece hayvan deneyleriyle doğrulandı.

Bilim insanları, aspirinin hakikaten kanserle savaşta bir silah olup olmadığını katılaştırmak için daha fazla klinik araştırmaya gereksinim duyulduğunu belirtiyor. Önümüzdeki süreçte insanlarda yapılacak çalışmalar, aspirinin kanser tedavisindeki rolünü netleştirebilir.

‘İNSANLARIN YARISINDAN FAZLASI KANSER TEŞHİSİ ALACAK’

Cambridge Üniversitesi araştırmacılarının yaptığı çalışmayı pahalandıran Gastroenteroloji Uzmanı Prof. Dr. Vedat Göral’ın açıklamalarına nazaran tüm insanların yaklaşık yarısı, hayatlarının bir etabında, çoğunlukla ileriki yaşlarında kanser teşhisi alacak. Bir alanda sonlu olan kanserin tedavisi, en kolay olanıdır fakat kanser hücreleri bedenin öteki bölgelerine de yayılabilir.

Yapılan araştırmadaki fare çalışmalarında, aspirinin, bağışıklık hücrelerinin, yayılan kanser hücrelerini yok etmesine yardımcı olduğu saptandığını ve bu, kanser hücrelerinin bedenin başka bölgelerine yayılmaya çalıştığı kritik bir anda gerçekleştiğini değinen Prof. Dr. Göral, “Kanser hücreleri, yepyeni tümörden ayrılıp bedenin farklı yerlerine yerleşmeye çalışırken, bağışıklık sistemimizin T hücreleri devreye giriyor. Lakin olağanda kanamayı durduran trombositler, bu T hücrelerini baskılayarak, kanser hücrelerini yok etmelerini zorlaştırıyor. İşte aspirin burada devreye girerek trombositlerin tesirini ortadan kaldırıyor ve T hücrelerinin kanser hücrelerini avlamasına imkan tanıyor. Bu keşif, kanser tedavisinde yeni bir periyodun kapılarını aralayabileceği manasına geliyor” tabirlerini kullandı. 

“Aspirinin kanser hücrelerine olan tesiriyle ilgili yapılan çalışmalarda en çok kolorektal kanser cinslerinde tesirli olduğu görülmüştü. Lakin son araştırmalar aspirinin gücünün kolorektal kanser cinsleriyle hudutlu olmadığını gösterdi” diyen Prof. Dr. Göral, aspirinin tok karna alınması gerektiğine dikkat çekti. 

YAN TESİRLERİ DİREKT MİDEYİ VURUYOR

Prof. Dr. Göral, “Araştırmacılar, aspirinin yan tesirleri olabileceği ve herkes için uygun olmayabileceği konusunda uyarıyor. Ekseriyetle aspirin, mide yahut bağırsak tahrişine, mide bulantısına ve hazımsızlığa neden olabilir. Küçük bir oranda beşerde aspirin, kanama yahut mide ülseri üzere önemli yan tesirlere neden olabilir. Bu nedenle kanserli hangi bireylerin yarar görme mümkünlüğünün yüksek olduğunu anlamak ve aspirine başlamadan evvel, her vakit hekiminizle konuşmak önemli” diyerek ihtarda bulundu.

Cambridge Üniversitesi araştırmacıları tarafından yapılan bu araştırma akıllara ‘Kanser olmamak için aspirin mi içmeliyim ya da aspirin kanseri bitirebilir mi?’ sorularını getirdi. Ancak Prof. Dr. Göral’a göre bu türlü bir yorum yapmak ya da bütünüyle aspirine teslim olmak gerçek değil. Aspirinin kanser metastazı üzerindeki tesirini anlamak için daha fazla bulguya muhtaçlık var.