Çölyak hastaları için yeni umut: Glüten başlangıç tepkisi keşfedildi

Çölyak hastalığı, glütenin bağırsaklarda varlığıyla tetiklenen ömür uzunluğu süren bir otoimmün bozukluk olarak biliniyor. Buğday, arpa ve çavdar üzere tahıllarda bulunan glüten, çölyak hastalarında şişkinlik, ağrı, ishal, kabızlık, reflü ve bazen kusma üzere semptomlara sebep olabiliyor. Hastalığın tedavisinde şu anda tek seçenek, glüteni büsbütün diyetten çıkarmak. Fakat uzmanlara nazaran, glütensiz beslenme bile her vakit kâfi olamayabiliyor.

Araştırmaya nazaran, çölyak hastalarının yüzde 90’ı HLA-DQ2.5 olarak isimlendirilen bir protein taşıyor. Kalan yüzde 10’luk kısım ise HLA-DQ8 proteini taşıyor. Bu proteinler, glüten peptitlerini sindirimden sonra tanıyarak bağışıklık hücrelerini uyarıyor. Fakat araştırmacılar, bu sürecin bağırsak duvarında salgılanan taşıyıcı bir enzim sayesinde başladığını keşfetti.

Araştırmacılar, genetiği değiştirilmiş farelerin bağırsak hücrelerinden işlevsel organoidler (minyatür bağırsak modelleri) üreterek glütenin bağırsak duvarındaki tesirini yakından inceledi. Bu modeller üzerinde, sindirilmiş ve sindirilmemiş glütenin yanı sıra iltihaplı uyaranlar da test edildi.

McMaster Üniversitesi’nden biyomedikal mühendisi Tohid Didar, bu sistem sayesinde glütene karşı gelişen tepkinin nasıl gerçekleştiğini ve bu sürecin hangi evrelerde tetiklendiğini net bir halde belirleyebildiklerini söz etti. Araştırma sonuçları, çölyak hastalığında bağırsak hücrelerinin yalnızca pasif birer kurban olmadığını, tersine glüteni bağışıklık sistemine tanıtan kıymetli bir rol oynadığını gösteriyor.

Araştırmanın ortaya koyduğu bulgular, çölyak hastalığının tedavisi için yeni gayeler belirlemeyi mümkün kılabilir. İltihaplı mikroorganizmaların varlığının da hastalık sürecini etkileyebileceği belirtiliyor. Bu durum, gelecekte milyonlarca insanın glüten içeren yiyecekleri rahatça tüketebilmesinin yolunu açabilir.