Tasalara ilaçsız tahliller

Kaygı hayatın içinde her an yaşanabilecek bir his. Bilhassa maddi zahmetler, ailevi meseleler, hastalıklar ve imtihanlar korkuyu tetikler.

Uzmanlar hafif şiddetteki derdin, yaşanan sıkıntılarla baş edebilmeyi sağla-dığını ve çoklukla süreksiz olduğunu belirtiyor.

Ancak, beden ve zihindeki stres/kaygı sisteminin olması gerekenden fazla çalışmasıyla çarpıntı, terleme, titreme, gerginlik, tasa üzere belirtilerin ortaya çıktığı problemler korku bozukluğu olarak tanımlanıyor.

Normal telaş ile dert bozukluğunu birbirinden ayırt etmenin sıhhatimiz için büyük kıymet taşıdığını belirten Uzman Klinik Psikolog Ayşe Nur İlbak Orhan, toplumumuzda yaygın görülen bu meseleye karşı ilaçsız tahlil yollarını şöyle açıkladı:

HAYATİ BİR FONKSİYONU VAR

Kaygı, evrimsel bir düzlemde insanın var olma tarihiyle birlikte ortaya çıkan belirsizlik, tehdit ya da tehlikelere karşı geliştirilmiş bir his. Hem zihinsel hem de bedensel olarak insanı uyarır, muhtemel tehlikelere karşı tetikte meblağ ve bu durumla ilgili hareket etmeye ya da tedbir almaya yönlendirir. Bu nedenle dert, hayati bir fonksiyona sahiptir.

NEDEN ÇOK YAYGIN?

Kaygı, giderek kullanımı yaygınlaşan bir söz olarak lisanımıza epey yerleşmiş bir kavram. Son vakitlerde bu kadar insanın korku sözünü kullanıyor olması, toplumda telaşla bağlantılı sıkıntıların artmış olmasından da; bu kavramın içselleştirilerek artık hissedilen hissin bir meçhullükten fazla bir isimle tabir edilmesinden de kaynaklanabilir.

Ne vakit dayanak alınmalı?

Kişinin kendini istikrarlı ve huzurlu hissettiği vakitler azalmışsa, yapmak istediklerini kaygılanırım diyerek yapmaktan kaçınıyorsa, uyku sorunları yaşıyorsa, davranışlarında olumsuz tarafta değişiklikler görülüyorsa, ansızın gelen korkuya bağlı nefes darlığı ve çarpıntılar yaşanıyorsa, bedensel ağrılar artmışsa kişi artık tasasını yöneten değil tasası tarafından yönetilen bir düzlemde yaşıyor olabilir.

Bu noktada bir uzman takviyesiyle derdin kaynağı derinlemesine incelenmelidir. Tasanın kişiyi ele geçirme seviyesine bağlı olarak tedaviye, psikoterapinin yanı sıra sürece ilaç takviyesi de dahil olabilir.

YÖNETMEYİ ÖĞRENİN

Kaygının tüm zihnimizi ve ömrümüzü ele geçirmesini önleyebilmek için iç kaynaklarımızı fark etmek, geliştirmek ve gereksinim halinde bu kaynakları kullanabilmek epey kıymetli. İç kaynaklarımızı münasebetiyle dertlerimizi şöyle yönetebiliriz:

Hareket edin: Fizikî aktivite, bedende endorfin salgılayarak ruh halini düzgünleştirir ve korkuyu hafifletir. Açık havada yürüyüş yapmak tasayı yatıştırmaya yardımcı olabilir.

Paylaşın: Korkuyu yalnız başına taşımak, daha fazla ağırlaşmasına yol açabilir. Sevdiğimiz ve güvendiğimiz şahıslarla korkularımızı paylaşmak, hem duygusal takviye sağlayabilir, tasaya bağlı olaylara karşı göremediğimiz açılardan bakabilmemize yardımcı olabilir, o an aklımıza gelmeyen düzgün gelebilecek başa çıkma yolları duyabiliriz.

Somut planlar yapın: Kaygının kaynağı belirsizlik olabilir. Somut adımlar ve planlar oluşturmak, tasayı yönetmeyi kolaylaştırabilir. Örneğin, iş yahut okul üzere tasa uyandıran durumlarda, yapılması gerekenleri listeleyip, her adımı sırayla takip etmek korkuyu azaltabilir.

Kafeini azaltın: Kafein, bedende uyarıcı tesirler yaratabilir ve kalp atış suratını artırabilir, bu da korkuyu tetikleyebilir. Günlük kafein alımını sınırlamak, korkuyu yönetmek açısından kıymetlidir.

Sağlıklı beslenin: Tertipli ve istikrarlı beslenmek, bedenin gerilimle başa çıkma kapasitesini artırır.

Ekran kullanımını azaltın: Korku uyaranlarla tetiklenen bir his. Ağır toplumsal medya kullanımı yahut ağır ekran kullanımıyla zihnimiz çok kısa müddette çok fazla uyarana da maruz kalıyor. Bu uyaranlar bizi kaygılandıran sıkıntılara de maruz kalmamıza neden olabiliyor. Münasebetiyle ekran müddetini sınırlamak daha sakin bir zihni de beraberinde getirebilir.

Sanat kollarıyla ilgilenin: Fotoğraf yapmak, müzik dinlemek yahut enstrüman çalmak üzere sanat kollarıyla ilgilenmek, korkuyu azaltabilir. Sanat, gerilimin dışa vurulmasına yardımcı olabilir.