Bayanlar duygusal, erkekler mantıklı! Beyin cinsiyete değil, tecrübeye nazaran gelişiyor

Kadınlar lisan ve toplumsal maharetlerde daha güçlü olabilir…

Beyin yapısı ve işleyişi açısından bayan ve erkek beyinleri arasında bazı farklar olduğunu lisana getiren Uzman Klinik Psikolog Zeynep Betül Alp, “Ancak bu farklar çoklukla ferdi farklılıkların yanında çok küçük kalıyor. Erkeklerin beyni ortalama olarak biraz daha büyük lakin bu bilişsel bir avantaj sağlamıyor. Bayanların ise iki beyin yarım küresi ortasında daha güçlü ilişkiler olduğu gösterilmiş, bu da bilhassa lisan hünerleri ve duygusal işlemleme süreçlerinde tesirli olabilir” dedi. Birtakım çalışmaların, bayanların lisan ve toplumsal marifetlerde daha güçlü olduğunu, erkeklerin ise mekânsal algı ve motor maharetlerde daha uygun performans gösterebildiğini aktaran Zeynep Betül Alp, “Bu durum, her bayan ve erkek için geçerli bir kural değil. Bayan beyni, daha fazla bağlantısallık gösterdiği için bilgi sürece süreçlerinde daha esnek olabilir. Öte yandan, erkek beyninde muhakkak bölgeler ortası kontaklar daha ağır olabilir, bu da vazife odaklı bilişsel süreçleri destekleyebilir. Lakin bu farklar bireyler ortasında büyük ölçüde değişiyor. Yani ‘kadınlar bu türlü, erkekler şöyle’ diye kesin çizgiler çekmek bilimsel olarak yanlışsız olmaz” açıklamasını yaptı.

Hormonal değişimler bayan beynini etkileyebiliyor!

Kadın beyninin hormonlardan direkt etkilendiğini söz eden Uzman Klinik Psikolog Zeynep Betül Alp, “Östrojen ve progesteron üzere hormonlar, nörotransmitter sistemleriyle etkileşime girerek bilişsel ve duygusal süreçleri değiştirebilir” dedi. Zeynep Betül Alp, hormonal dalgalanmaların yaşandığı periyotlarda bayanlarda görülebilecek değişiklikleri şöyle açıkladı: “Adet döngüsünün farklı evrelerinde dikkat, hafıza ve duygusal karşılıklar değişebilir. Örneğin, östrojenin yüksek olduğu periyotta (folliküler faz) bilişsel marifetler ekseriyetle daha yeterli olabilir. Luteal fazda ise kimi bireylerde duygusal dalgalanmalar görülebilir. Hamilelikte beynin bilhassa toplumsal biliş ve empati ile ilgili alanları üzere birtakım bölgelerinde yapısal değişiklikler olduğu görülmüştür. Kimi bayanlar hamilelikte unutkanlıktan şikâyet edebilir lakin bu uzun vadeli bir bozulma değil, daha çok süreksiz bir adaptasyon sürecidir. Menopoz periyodunda ise östrojen düzeyleri düştüğü için hafıza, dikkat ve bilişsel esneklik biraz etkilenebilir. Lakin bu, her bayanda birebir şiddette yaşanmaz ve beyin plastisitesi sayesinde birçok bayan bu değişikliklere adapte olabilir.”

Kadınların bilişsel esneklik konusunda avantajlı olabilir!

Kadınların çoklu vazife yapma hünerinin erkeklere nazaran daha âlâ olduğu konusunda kesin bir ispat bulunmadığına vurgu yapan Uzman Klinik Psikolog Zeynep Betül Alp, “Ancak birtakım araştırmalar, bayanların bilişsel esneklik konusunda avantajlı olabileceğini gösteriyor. Yani bir misyondan başkasına geçerken daha süratli adapte olabilirler” dedi. Çoklu misyonların genel olarak randımanı düşüren bir durum olduğuna da değinen Zeynep Betül Alp, “Birden fazla işi birebir anda yapmaya çalışmak, hem bayanlarda hem erkeklerde dikkat dağınıklığına neden olabilir. Lakin bayanlar ekseriyetle toplumsal roller ve ömür tecrübeleri nedeniyle çoklu vazife yapmaya daha fazla alışkın olabilirler. Yani biyolojik bir üstünlükten çok, hayatın getirdiği bir alışkanlık olabilir” biçiminde konuştu.

Beyin, tecrübelerle şekillenen bir organ…

Toplumsal cinsiyet rollerinin bir yandan bayan beyninin potansiyelini sınırladığını bir yandan da şekillendirdiğini aktaran Uzman Klinik Psikolog Zeynep Betül Alp, şunları söyledi: “Kadınların toplumsal olarak yönlendirildiği alanlar, beyinlerinin nasıl geliştiğini etkileyebiliyor. Örneğin, kız çocukları daha fazla lisan ve irtibat odaklı oyunlara teşvik edilirken, erkek çocukları daha çok mekânsal maharetleri geliştiren oyunlara yönlendirilebiliyor. Bu da beyin plastisitesi sayesinde uzun vadede kimi yeteneklerde fark oluşturabiliyor. Lakin bu, bayanların belirli alanlarda doğal olarak daha makûs ya da yeterli olduğu manasına gelmiyor. Beyin, tecrübelerle şekillenen bir organ ve bayanlara eşit fırsatlar verildiğinde birçok alanda erkeklerle tıpkı düzeyde yahut daha yeterli performans gösterebildiklerini görüyoruz.”

Kadın beyni üzerine mitler ve gerçekler…

Kadın beyni hakkındaki yanlış inanışları pahalandıran Uzman Klinik Psikolog Zeynep Betül Alp, bu mitleri şöyle sıraladı:

‘Kadınlar daha duygusaldır, erkekler daha mantıklıdır.’

Beyindeki duygusal işlemleme merkezleri (limbik sistem) hem bayanlarda hem erkeklerde etkin. Bayanlar toplumsal olarak hislerini daha fazla tabir etmeye teşvik ediliyor olabilir fakat bu, mantıklı düşünemedikleri manasına gelmiyor.

‘Kadınlar bilim ve matematikte başarısızdır.’

Matematik ve bilim hünerleri cinsiyetle değil, eğitim ve teşvikle ilgilidir. Bayanların mühendislik yahut bilimde az temsil edilmesi, biyolojik değil toplumsal bir durumdur.

‘Kadınlar çok konuşur, zira beyinleri o denli çalışır.’

Kadınların lisan merkezleri daha etkin olabilir lakin bu, bütün bayanların çok konuştuğu manasına gelmez. Konuşkanlık, ferdi ve kültürel faktörlere daha çok bağlıdır.

‘Kadın ve erkek beyinleri büsbütün farklıdır.’

Aslında büyük ölçüde benzerler ve ferdî farklılıklar cinsiyet farklarından daha besbellidir. Yani bir bayanın beyni, öbür bir bayanın beyninden bile daha farklı olabilir.